تنگتنگناهای توسعه اجتماعی در بین حاشیهنشینان (مطالعه دادهبنیاد شرایط علی و زمینهای در بین حاشیهنشینان پاکدشت و قیامدشت)
نویسندگان
1 دکتری رفاه اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 استادیار آسیبهای اجتماعی جهاد دانشگاهی، البرز، ایران
doi
10.22054/urdp.2023.70792.1495چکیده
امروزه حاشیهنشینی به یکی از مهمترین مسائل اجتماعی و موانع توسعه اجتماعی تبدیل شده است. این مطالعه باهدف بررسی شرایط علی و زمینهای تعلیق توسعة اجتماعی در بین حاشیهنشینان پاکدشت و قیامدشت انجام گرفته است. جامعه موردمطالعه کلیة ساکنان مناطق حاشیهنشین پاکدشت و قیامدشت هستند که به شیوة نمونهگیری هدفمند و نظری انتخاب شدند. به این اعتبار، با 38 نفر از ساکنان این مناطق مصاحبه عمیق فردی به عمل آمد. توقف مصاحبه بر اساس معیار اشباع نظری و تحلیل دادهها به روش دادهبنیاد و بر اساس رویکرد اشتروسی انجام گرفته است. یافتهها نشان میدهد که شرایط علی تعلیق توسعة اجتماعی عبارتاند از: برگشتناپذیری متقابل، کنشهای موقتی و ابزاری، خودپنداره ضعیف، تسلسل نسلی فقرو خیر محدود. زمینههای تعلیق توسعه اجتماعی نیز خود را قالب مقولاتی همچون نقشهای ناهمگرا، شکاف در آگاهی اجتماعی، بیسامانی مرزهای خانوادگی و بیاعتمادی نهادی نشان داده است. تضادهای قومیتی باعث برتریجوییهای قومی و درنتیجه عدمهمگرایی شده است. در تعارضهای هویتی نیز به دلیل نابرابریهای عمده، قدرت انطباقپذیری این اقوام ساکن با جهان مدرن (در اینجا تهران) را دشوار کرده است. لذا، این افراد در این مناطق به کنشهای موقتی و ابزاری گرایش پیداکرده و نمیتوانند تعاملات اجتماع پایداری ایجاد کنند درنتیجه توسعه اجتماعی تحقق نمییابد.