فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجموعه حرم مطهررضوی در طی دوره‌های مختلف تاریخی، تحولات و گسترش‌های کالبدی-فضایی بسیاری را به خود دیده است که سبب گشته پیکره‌بندی فضایی و رفتار حرکتی زائران دچار دگرگونی شود و به سمت پیچیده‌تر شدن، حرکت کند. زائران بسیاری برای زیارت به این مجموعه می‌آیند که آشنایی با فضاهای مجموعه ندارند ازین‌رو شناخت پیکره‌بندی فضایی و تغییر آن و قابلیت فضا جهت تسهیل رفتار حرکتی زائران دارای اهمیت بسیاری است. هدف این پژوهش شناخت پیکره‌بندی فضایی مجموعه حرم‌مطهر‌رضوی است. در این پژوهش از روش تحقیق آمیخته بهره‌گرفته شده است در گام اول با مطالعات کتابخانه‌ای به تاریخچه گسترش حرم مطهررضوی و نقشه‌های موجود آن پرداخته شده است، در گام دوم به شناسایی پیکره‌بندی فضا و مولفه‌های آن پرداخته شده است سپس نقشه‌های تاریخی در نرم افزار اتوکد بازترسیم شده‌اند و جزئیات غیر ضروری آن‌ها انتزاعی شده تا در نرم افزار دپس‌مپ به نقشه محوری تبدیل شوند و مورد تحلیل قرار گیرند‌. مولفه‌های «هم‌پیوندی»، «ارتباط»، «عمق» و «حرکت طبیعی» تحلیل شده‌اند و در انتها با استدلال منطقی نتایج تفسیر شد. نتایج نشان می‌دهد که در دوره‌های تاریخی، فضاهای مرکزی حرم مانند روضه منوره و صحن انقلاب از هم‌پیوندی و خوانایی بیشتری برخوردار بوده‌اند، در حالی که در دوره معاصر، با افزودن فضاهای جدید مانند صحن پیامبر اعظم، تمرکز حرکتی پراکنده و خوانایی فضایی کاهش یافته است. همچنین، تحلیل پارامترهایی چون اتصال‌پذیری، عمق و حرکت طبیعی بیانگر تضعیف محورهای تاریخی و تمرکززدایی فضایی در طرح‌های معاصر است که موجب کاهش سهولت دسترسی و دشواری در جهت‌یابی زائران شده است