بررسی خانه تاریخی سوهانگر و هم سنجی نقش مایه های دیواری به جا مانده در آن و خانه تاریخی بلخاسب در مشهد
نویسندگان
1 استاد، گروه پژوهش هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 گروه هنر، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران.
doi
10.22034/jgk.2026.445772.1191چکیده
ساختمانهای تاریخی هر منطقه پیوندی ملموس با گذشتۀ انسانها دارند و شاهدی بر استعدادِ معماری دورانهای گذشته هستند. مشهد به عنوان شهری تاریخی و مذهبی همواره از شهرهای پرجمعیت ایران بوده وخانهسازی در آن رونق داشته. در قاجار معماری ایران دچار تحولات منحصر به فردی شد که نتیجۀ نفوذ فرهنگ غرب بود. خانۀ سوهانگر در مشهد و اطراف حرم از خانههای اواخر دورۀ قاجار و دارای ویژگیهای معماری و تزئیناتی این دوره است. پژوهش حاضر با رویکرد تاریخی و شیوۀ توصیفی _ تحلیلی با استناد به منابع کتابخانهای و مطالعات میدانی به دنبال الگوها و عناصر معماری و تزئینی در بنای سوهانگر و میزان تأثیرپذیری آن از غرب است نقاشی دیواری بنا به سبب موضوع و اندازه اهمیت دارد. نگارندگان قصد دارند ضمن معرفی بنای فوق تاثیر فرهنگ غرب را بر نمونۀ موردی که متعلق به شهروندی عادی است را بررسی کرده و عناصر سنتی و مدرن در تزئینات، معماری و عناصر ارزیابی و شناسایی کنند. در نهایت نقاشی دیواری بنا را با نمونه مشابه از حیث موضوع مقایسه کنند. یافته های پژوهش نشان می دهد نفوذ غرب باعث پیدایش عناصر و آرایههای فرنگی در بافت خانۀ سوهانگر شده است. مصالح سنتی استفاده شده. نقاشی دیواری بنا کاملاً تحت تأثیر غرب و مناظر غربی میباشد و هیچ نشانهای از عناصر ایرانی در آن به چشم نمیخورد حال آنکه نقاشیهای بنای بلخاسب با وجود تأثیرپذیری از عناصر غربی به برخی مناظر و عناصر ایرانی وفادار بوده تا جایی که حتی ردپای نقاشی دیواری باستانی ایران در آن به چشم می خورد.