تحلیل مقایسه‌ای رواناب شهرستان‌های اصفهان با استفاده از سنجش از دور و مدل SCS-CN در گوگل ارث انجین

نویسندگان

1 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/emj.2026.2082316.1145
چکیده

تخمین دقیق رواناب سطحی در مناطق خشک و نیمه‌خشک برای مدیریت یکپارچه منابع آب، کنترل سیلاب و برنامه‌ریزی توسعه پایدار از اهمیت بنیادین برخوردار است. استان اصفهان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های صنعتی و کشاورزی ایران مرکزی، در سال‌های اخیر با بحران کم‌آبی و هم‌زمان مخاطرات سیلاب مواجه بوده که ضرورت شناخت دقیق پتانسیل رواناب را دوچندان کرده است. هدف این پژوهش، تحلیل مقایسه‌ای رواناب سالانه در ۱۹ شهرستان استان اصفهان طی دوره ۲۶ ساله (۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵) با استفاده از روش شماره منحنی (SCS-CN) در بستر پلتفرم ابری گوگل ارث انجین است. داده‌های بارش از پایگاه CHIRPS، کاربری اراضی از محصول MODIS و اطلاعات خاک از مجموعه OpenLandMap استخراج گردید. نتایج نشان داد که توزیع مکانی رواناب از گرادیان غربی-شرقی تبعیت می‌کند، به‌گونه‌ای که شهرستان‌های کوهستانی و غربی استان از جمله فریدونشهر و سمیرم به ترتیب با میانگین رواناب 354/63 و 295/76 میلی‌متر بیشترین و شهرستان‌های شرقی نظیر نایین با میانگین رواناب 70/55 میلی‌متر، کمترین میزان رواناب سالانه را ثبت کردند. میانگین رواناب سالانه استان 166/41میلی‌متر و میانگین ضریب رواناب 81/16 درصد محاسبه شد. ضریب تغییرات مکانی بارش و رواناب در سطح استان به‌ترتیب 53/33 و 57/65 درصد به‌دست آمد که بیانگر تنوع مکانی بالای این پارامترها است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنای علمی مناسبی برای برنامه‌ریزی استحصال آب باران، طراحی سازه‌های آبخیزداری و مدیریت ریسک سیلاب در استان اصفهان فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها