فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیابان‌زایی، یکی از مهم‌ترین فرآیندهای تخریب اکوسیستم‌های طبیعی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که تهدیدی جدی برای پایداری اکوسیستم‌ها محسوب می‌شود. عوامل مرتبط با آب و اقلیم، نقش تعیین‌کننده‌ای، در تغییر ساختار و عملکرد اکوسیستم‌ها داشته و ارزیابی آن‌ها می‌تواند مبنایی برای مدیریت پایدار منابع طبیعی فراهم آورد. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی و پهنه‌بندی شدت بیابان‌زایی در شهرستان اردکان، با تأکید بر معیارهای آب و اقلیم، با استفاده از مدل ایرانی IMDPA است. در این راستا، پس از گردآوری و آماده‌سازی داده‌های مورد نیاز، شاخص‌های منتخب آب و اقلیم، به لایه‌های مکانی تبدیل شدند. درون‌یابی مکانی شاخص‌ها با بهره‌گیری از روش‌های وزن‌دهی معکوس فاصله و توابع پایه شعاعی انجام شد و نقشه‌های پهنه‌بندی هر شاخص تهیه گردید. سپس، تلفیق لایه‌ها بر اساس میانگین هندسی صورت گرفت و نقشه نهایی شدت بیابان‌زایی منطقه مطابق با چارچوب مدل تهیه شد. نتایج نشان داد که در مورد معیار آب، هدایت الکتریکی آب زیرزمینی و در مورد معیار اقلیم میزان بارش بیشترین تاثیر در بیابانزایی منطقه داشته است. بر اساس نقشه نهایی، حدود 56/89 درصد از سطح منطقه، معادل 118037/18 هکتار، در طبقه بیابان‌زایی متوسط قرار داشته که عمدتاً بخش‌های غربی و قسمت‌هایی از مرکز منطقه را در بر می‌گیرد. همچنین 39/99 درصد از منطقه، با مساحتی در حدود 82988/85 هکتار، در طبقه بیابان‌زایی شدید واقع شده که عمدتاً در بخش‌های شرقی و بخش کوچکی از مرکز منطقه گسترش یافته است. به‌طور کلی، نتایج پژوهش بیانگر روند رو به گسترش بیابان‌زایی و کاهش تدریجی پایداری اکوسیستم‌های طبیعی منطقه از منظر معیارهای آب و اقلیم می‌باشد.