فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک به دلیل شرایط اقلیمی خاص و حساسیت بالای خاک، تحت تأثیر شدید تغییرات پوشش گیاهی قرار دارند و درختان جنگلی نقش کلیدی در ایجاد این تغییرات و پایداری این اکوسیستم‌ها ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تاج ‌پوشش دو گونه بنه (Pistacia atlantica) و بادامشک (Amygdalus scoparia) بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در شهرستان بردسکن استان خراسان رضوی انجام شد. نمونه‌برداری خاک از عمق صفر تا 15 سانتی‌متری به‌صورت تصادفی از زیر تاج هر دو گونه (پنج نمونه ترکیبی برای هر گونه) و مناطق فاقد پوشش (شاهد) انجام گرفت. ویژگی‌های فیزیکی (بافت، جرم مخصوص ظاهری و حقیقی، تخلخل و رطوبت اشباع)، شیمیایی (اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی، ماده آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، سدیم، آهن، روی، منگنز و مواد خنثی شونده) و زیستی (تنفس پایه، تنفس برانگیخته، زی‌توده میکروبی کربن و پتانسیل نیتریفیکاسیون) ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که در زیر تاج بنه، جرم مخصوص ظاهری و حقیقی کاهش و رطوبت اشباع افزایش یافت (0/05 p<). در زیر تاج بادامشک، درصد ماسه (از 64/4 به 69/4 درصد) افزایش و درصد تخلخل کل (از 32/24 به 31/4 درصد) کاهش داشت.‌ ماده آلی، پتاسیم، روی و سدیم در زیر تاج هر دو گونه افزایش یافت. کلسیم و منگنز تنها در زیر تاج بنه و فسفر، آهن و کربن آلی تنها در زیر تاج بادامشک افزایش نشان دادند. درصد مواد خنثی‌شونده تنها در زیر تاج بادامشک کاهش یافت. تنفس پایه، تنفس برانگیخته و زی‌توده میکروبی کربن در زیر تاج هر دو گونه افزایش یافت (0/01 p <)، اما پتانسیل نیتریفیکاسیون تنها در زیر تاج بنه افزایش داشت. به‌طور کلی، هر دو گونه تأثیر مثبت بر کیفیت خاک داشتند، اما الگوی تأثیرات هر گونه ‌ویژه است و حفاظت از این جنگل‌ها، نقشی حیاتی در پایداری اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک ایران دارد.