بررسی تأثیر کیفیت محیط زیست بر تجارت محصولات کشاورزی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
2 استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
3 استاد، گروه اقتصاد ، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران.
4 استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
5 دانشیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
doi
10.22034/emj.2026.2083340.1149چکیده
تجارت محصولات کشاورزی همواره مسئله بسیار مهمی در اقتصاد کشورهای جهان بوده است. با توجه به افزایش چالشهای زیستمحیطی و تهدیدهای ناشی از آن برای تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی، تحلیل تأثیر پایداری اکوسیستم بر تجارت بینالمللی ضروری است. بنابراین، این پژوهش با هدف بررسی اثر کیفیت زیستمحیطی بر تجارت محصولات کشاورزی ایران طی دوره زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۰ انجام شده است. برای این منظور، از مدل خودرگرسیون با وقفههای توزیعی استفاده شده تا تأثیر متغیرهایی مانند تولید ناخالص داخلی ایران، تولید ناخالص داخلی کشورهای شریک تجاری، شاخص کیفیت زیستمحیطی و نرخ واقعی ارز بر تجارت محصولات کشاورزی ایران سنجیده شود. نتایج نشان داد که رشد اقتصادی شرکای تجاری اثر مثبت و معناداری بر تجارت محصولات کشاورزی ایران دارد. در مقابل، نرخ واقعی ارز با تأثیر منفی خود، بهعنوان مانعی در مسیر توسعه این تجارت شناخته شد. همچنین، شاخص کیفیت زیستمحیطی بر تجارت محصولات کشاورزی ایران اثر مثبت و معناداری داشته که نشاندهنده نقش حیاتی پایداری اکوسیستم در این حوزه است. در واقع، بهبود کیفیت زیستمحیطی نه تنها یک الزام بومشناختی، بلکه ضرورتی برای ایجاد مزیت رقابتی پایدار و افزایش نفوذ ایران در بازارهای جهانی محصولات کشاورزی بهشمار میرود. از اینرو، پیشنهاد میشود سیاستگذاران هماهنگی میان سیاستهای زیستمحیطی و استراتژیهای تجاری بخش کشاورزی را مدنظر قرار دهند تا بستر لازم برای توسعه پایدار این بخش فراهم شود.
