فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تبیین نسبت میان فرهنگ سیاسی، اعتماد اجتماعی و کارآمدی نهادی در تحلیل کیفیت و پایداری دموکراسی انجام شده است. مسئله‌ی اصلی پژوهش آن است که چرا در برخی جوامع، علی‌رغم استقرار سازوکارهای رسمی و انتخاباتی دموکراسی، نهادهای سیاسی با بحران کارآمدی مواجه شده و سطح اعتماد اجتماعی کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی، شکافی میان دموکراسی صوری و دموکراسی مؤثر شکل می‌گیرد که مشروعیت سیاسی و مشارکت مدنی را تضعیف می‌کند. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکردی نظری-تبیینی و با استفاده از روش تحلیل مفهومی و تفسیری، می‌کوشد رابطه‌ی متقابل میان ساختار قدرت، کیفیت حکمرانی و فرهنگ سیاسی را در پایداری دموکراسی تحلیل کند. در این چارچوب، آثار نظریه‌پردازان کلاسیک و معاصر حوزه‌ دموکراسی، نهادگرایی و فرهنگ سیاسی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دموکراسی پایدار نه صرفاً محصول وجود انتخابات و نهادهای رسمی، و نه صرفاً نتیجه‌ فرهنگ سیاسی جامعه است؛ بلکه حاصل تعامل سه سطح اصلی شامل حاکمیت و مهار قدرت سیاسی، کارآمدی نهادهای حکمرانی و فرهنگ سیاسی مبتنی بر اعتماد اجتماعی و مشارکت مدنی است. بر این اساس، ضعف در هر یک از این سطوح می‌تواند به فرسایش مشروعیت سیاسی، گسترش بی‌اعتمادی عمومی و کاهش کارآمدی دموکراسی منجر شود. نوآوری پژوهش حاضر در ارائه‌ مدلی سه وجهی برای تحلیل دموکراسی است که می‌کوشد پیوند میان حاکمیت، نهادها و فرهنگ سیاسی را در قالب چارچوبی تحلیلی و تلفیقی توضیح دهد.