سیاستهای تجارت مرزی و نقش آن در زندگی تحصیلی جوانان مرزنشین
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات توسعۀ اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا
3 کارشناس ارشد مطالعات توسعۀ اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijsp.2020.77481چکیده
پژوهش پیشرو، با رویکرد نظریۀ مبنایی، به مطالعۀ کیفی نقش سیاستهای تجارت مرزی بر زندگی تحصیلی جوانان مرزنشین پرداخته است. بهمقتضای رویکرد پژوهش، با استفاده از تکنیکهای مصاحبۀ گروهی و فردی نیمهساختاریافته، مشاهده و اسناد، اطلاعات تحقیق جمعآوری شده و با استفاده از روش نظریۀ مبنایی به فرایندها، تعاملات و پیامدهای واقعیتهای تحصیلی و هژمونی بازار پرداخته شده است. با روش نمونهگیری نظری و هدفمند، با سه گروه مختلف شامل بازاریان (13 نفر)، فرهنگیان (14 نفر) و محصلان (8 گروه و 7 نفر)، مصاحبههای فردی و گروهی انجام شده است. در گروه بازاریان، بهواسطۀ وجود افراد ترکتحصیلکرده، از نمونهگیری گلوله برفی نیز استفاده شده است. پس از انجام مصاحبهها دادههای گردآوریشده، در قالب 265 مفهوم و 54 مقوله صورتبندی شدهاند. مقولات برآمده از دیدگاه هر گروه از مشارکتکنندگان مجدداً ترکیب و در سطح انتزاع بالاتری صورتبندی گردیدند. درنهایت، ماحصل آن، 13 مقولۀ عمدۀ نهایی بود. یافتهها حاکی از آن است که فقر تاریخی، ناکارآمدی آموزش عالی، محدودیت صنعتی و محیطی بهمنزلۀ شرایط علی، انگارۀ ذهنی دیگران مهم، پول؛ معنادارترین عینیت، ضعف فرهنگی- آموزشی در سطح محلی، بهمنزلۀ شرایط مداخلهگر در هژمونی پول و محاسبهگری در زندگی تأثیرگذارند. جوانان در برخورد با چنین شرایطی، راهبردهای کنشگری اقتصادی، سودجویی و کسب منزلت مادی را اتخاذ کردهاند. این هژمونی، پیامدهای فرهنگی همچون بیارزشی تحصیلات، رنگباختگی اعتبار فرهنگی، ترک تحصیل و کنشهای ذهنی ترک تحصیل را در پی داشته است.