تحلیل اثرات گردشگری بر توسعۀ پایدار منطقه‌ای (مطالعۀ موردی: بخش کویرات شهرستان آران و بیدگل)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد اکوتوریسم، گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22034/uep.2026.578862.1865
چکیده

گردشگری به ‌عنوان یکی از ابزارهای توسعۀ منطقه‌ای، در صورت فقدان برنامه‌ریزی یکپارچه می‌تواند به پیامدهایی ناپایدار، به‌ویژه در مناطق کویری، منجر شود. هدف پژوهش حاضر، تحلیل اثرات گردشگری بر توسعۀ پایدار منطقه‌ای در ابعاد اقتصادی، اجتماعی ـ فرهنگی و زیست‌محیطی در بخش کویرات شهرستان آران و بیدگل است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کمی است. جامعۀ آماری شامل 11745 نفر از ساکنان بخش کویرات بود که با استفاده از نرم‌افزار G*Power حجم نمونه 260 نفر برآورد و نمونه‌گیری به روش تصادفی ساده انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری و با استفاده از آزمون‌های T، همبستگی پیرسون و فریدمن در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد میانگین ادراک ساکنان از اثرات گردشگری در بعد اقتصادی (3/00)، اجتماعی ـ فرهنگی (2/93) و زیست‌محیطی (3/01) بسیار نزدیک به سطح متوسط بوده و هیچ‌یک از این ابعاد تفاوت معناداری با مقدار مرجع [3] نداشتند. در مقایسۀ‌ ابعاد، بعد اقتصادی از اولویت نسبی بالاتری برخوردار بود، هرچند این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود. همچنین، بین تمامی ابعاد توسعۀ پایدار روابط مثبت و معناداری مشاهده شد، در حالی که تفاوت معناداری میان دیدگاه زنان و مردان وجود نداشت. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد گردشگری در وضعیت کنونی نتوانسته نقش مؤثری در تحقق توسعۀ پایدار منطقه‌ای ایفا کند و آثار آن از دیدگاه جامعۀ محلی در سطحی محدود باقی مانده است؛ امری که ضرورت گذار به الگوهای برنامه‌ریزی‌شده، مشارکت‌محور و متناسب با ظرفیت‌های مناطق کویری را برجسته می‌سازد.

کلیدواژه‌ها