واکاوی مفهوم حفرههای ساختاری در شبکههای اجتماعی
نویسندگان
1 دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.22034/scs.2025.546776.1739چکیده
مقاله حاضر با واکاوی مفهوم حفره های ساختاری در شبکه های اجتماعی و با تمرکز بر فصل هفتم برنامه تلویزیونی "حسینیۀ معلّی" در بستر اینستاگرام، در پی بازتعریف مفهوم "حفرههای ساختاری" در چارچوب بومی و فرهنگی-دینی جوامع اسلامی و طرح رویکرد "تحلیل شبکۀ اسلامی(INA)" است. این پژوهش با بهکارگیری روش کیفی-ترکیبی شامل تحلیل شبکههای اجتماعی کیفی(QSNA)، تحلیل تماتیک و تحلیل محتوای چندمنبعی، ساختار روابط، نقش میانجیگران و تاثیر شکافها بر جریان اطلاعات و انسجام هویتی در شبکۀ مذکور را مورد مطالعه قرار داده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که شکافها در این شبکه به دو نوع کارساز و مسئلهساز تقسیم می گردند؛ شکافهای کارساز به عنوان فرصتهایی برای نوآوری و تعمیق ارتباطات میان گروهها عمل میکنند، در حالی که شکافهای مسئلهساز منجر به گسست اجتماعی، بروز حفرههای ساختاری و درنهایت فروپاشی شبکه می گردند. بنابراین مدیریت هوشمند شکافها توسط میانجیهای معنوی، فرهنگی و رسانهای برای حفظ انسجام و مشروعیت سیاسی-مذهبی امری مهم به شمار میرود. در نهایت رویکرد تحلیل شبکۀ اسلامی، علاوه بر ارتقای فهم علمی، می تواند زمینهساز سیاستگذاریهای فرهنگی و رسانهای کاربردی در جهت تقویت انسجام دینی و پیشگیری از بحرانهای فرقهای نیز باشد.
