بررسی و ارزیابی عوامل تقویت کننده امید اجتماعی جوانان (مطالعه ای در استان گیلان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروههای اجتماعی واحد علوم و تحقیقات

2 عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی .

3 استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، جمهوری اسلامی ایران

doi
10.22034/scs.2026.536955.1718
چکیده

موضوع این پژوهش بررسی جامعه‌شناختی «امید اجتماعی جوانان استان گیلان» است. هدف تحقیق؛ کشف، تبیین و مدل‌سازی سازوکارهای چندبعدی مؤثر بر شکل‌گیری، پایداری و ارتقای امید اجتماعی در میان جوانان استان گیلان است؛ به گونه‌ای که روابط پیچیده و تعاملات میان عوامل مختلف مورد شناسایی و تحلیل قرار گیرد. این پژوهش با اتخاذ رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش نظریه داده‌بنیاد ، از طریق انجام 21 مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته با جوانان 18 تا 35 ساله استان گیلان به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته است. سوال اصلی پژوهش، پیرامون شناسایی عوامل موثر بر تقویت امید اجتماعی و تعامل این عوامل در ساختار امید اجتماعی می‌باشد و تحلیل داده‌ها با استفاده از فرآیند کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) صورت گرفته و منجر به شناسایی، دسته‌بندی و تحلیل جامع عوامل کلیدی تقویت‌کننده امید اجتماعی در پنج بعد اصلی شامل عوامل فردی (مانند تلاش، نگرش مثبت، خودباوری)، اجتماعی (شامل عدالت، مشارکت و سرمایه اجتماعی)، اقتصادی (مشتمل بر ثبات، فرصت‌های شغلی و عدالت اقتصادی)، سیاسی (مانند شفافیت، مشارکت و برقراری عدالت سیاسی) و آموزشی-رسانه‌ای (نظیر انتشار محتوای مثبت و انگیزشی، آموزش مهارت‌های زندگی و توانمندسازی فردی) شده است. یافته‌ها نشان دادند که امید اجتماعی جوانان حاصل تعامل پویا میان عوامل یادشده است. بر پایه تحلیل داده‌ها، مدل «معماری امید اجتماعی» به‌عنوان نظریه‌ای بومی ارائه شد که چگونگی درهم‌تنیدگی این مؤلفه‌ها را در تکوین و تقویت امید اجتماعی جوانان تبیین می‌کند و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های اجتماعی و فرهنگی آینده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها