از فراغت تا فردیت: مطالعه‌ی کیفی تأثیر سبک‌های گذران اوقات فراغت بر سلامت روان و روابط اجتماعی و فرهنگی دختران نوجوان

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

2 دکترای بررسی مسائل اجتماعی ایران . دانشگاه خوارزی

doi
10.22034/scs.2026.544009.1735
چکیده

اوقات فراغت به عنوان بخشی مهم از زندگی نوجوانان، تأثیر قابل توجهی بر سلامت روان و رفتارهای اجتماعی آن‌ها دارد. با گسترش فضای مجازی و محدودیت‌های موجود در دسترسی به امکانات تفریحی سالم، الگوهای فراغتی نوجوانان به سمت فردگرایی و فعالیت‌های منفعلانه سوق یافته است. این موضوع به‌ویژه در دختران نوجوان ایرانی که با محدودیت‌های جنسیتی و فرهنگی روبه‌رو هستند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. پژوهش حاضر با رویکرد «از فردیت تا فراغت» به بررسی الگوهای فراغتی دختران نوجوان و تأثیر آن بر سلامت روان و رفتارهای اجتماعی با تمرکز بر نقش فضای مجازی می‌پردازد.روش‌شناسی:این مطالعه کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۷ دختر نوجوان ۱۳ تا ۱۸ ساله جمع‌آوری گردید. فرایند تحلیل شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود و به منظور اطمینان از اعتبار داده‌ها، از بررسی همکار و تأیید مشارکت‌کنندگان استفاده شد.نتیجه‌گیری:الگوهای فراغتی دختران نوجوان تحت تأثیر محدودیت‌های ساختاری و فرهنگی، به سمت فردگرایی ناسالم گرایش دارند که پیامدهای منفی روانی و اجتماعی به دنبال دارد. برای بهبود این وضعیت، افزایش امکانات تفریحی مناسب، آموزش سواد رسانه‌ای هدفمند و تقویت حمایت‌های خانوادگی و نهادی ضروری است.

کلیدواژه‌ها