فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: خستگی، از شایع‌ترین و ناتوان‌کننده‌ترین علائم در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (Multiple Sclerosis) MS است. این مطالعه‌ی مروری با هدف شناسایی مداخلات پرستاری، دارویی و غیردارویی مؤثر در مدیریت خستگی بیماران MS انجام شد.روش‌ها: جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی مختلف با استفاده از استراتژی‌های جستجو و کلیدواژه‌های مناسب هر پایگاه اطلاعاتی، انجام شد. مقالات دارای شرایط ورود به مطالعه، تا سال 1403 (2024) بررسی شده و از بین مقالات، 58 مقاله در این مطالعه‌ی مروری مورد استفاده قرار گرفتند.یافته‌ها: مداخلات غیر دارویی مانند فیزیوتراپی، تمرینات ورزشی منظم، مشاوره روانشناختی، تنظیم الگوی خواب، رژیم غذایی مناسب، تکنیک‌های مدیریت استرس و آموزش بیماران در خصوص مدیریت انرژی است. مداخلات دارویی از جمله استفاده از محرک‌ها و داروهای ضدافسردگی به‌عنوان راهکارهایی برای کاهش خستگی عنوان شدند.نتیجه‌گیری: خستگی به عنوان کاهش ظرفیت برای انجام فعالیت پس از یک دوره کار ذهنی یا بدنی تعریف شده و در بیماران مبتلا به MS کاملاً مشهود است. از مهم‌ترین ابزار هایی که برای تعیین میزان خستگی استفاده می شوند میتوان به مقیاس شدت خستگی (Fatigue Severity Scal) FSS، مقیاس تأثیر خستگی (Fatigue Impact Scale) FIS و مقیاس تأثیر خستگی یک‌بعدی (U-FIS) اشاره کرد. پزشکان از داروهایی مانند: آمانتادین، فامپریدین، آسپرین، مدافینیل و متیل‌فنیدات برای کنترل خستگی بیماران مبتلا به MS استفاده می کنند. پرستاران باید در مورد عوارض این داروها آموزش های کافی را به بیماران ارائه کرده و علائم این عوارض را به دقت بررسی کنند. روش‌های غیردارویی مانند موسیقی‌درمانی، مدیتیشن، یوگا، تنظیم الگوی خواب، رعایت رژیم غذایی، کاهش افسردگی و استرس، می‌توانند منجر به کاهش خستگی شوند. نیاز به ایجاد ابزارهای جدید برای ارزیابی خستگی و همچنین مطالعات جامع‌تر در خصوص تأثیرات طولانی‌مدت مداخلات پرستاری بر کاهش خستگی این بیماران ملموس است.