فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بر روی کره زمین 310 حوضه آبریز بین­المللی و 600 آبخوان مشترک فرامرزی وجود دارد و 153 کشور (شامل 22% جمعیت جهان) منابع آب شیرین سطحی یا زیرزمینی مشترک دارند. تجربیات نشان داده که کشورهای بالادست­ منابع آبی مشترک تمایل دارند از آب برای به‌دست آوردن قدرت بیشتر استفاده کنند، در حالی‌که پایین­دست­ها از قدرت برای به‌دست آوردن آب بیشتر استفاده می­کنند. هیدرودیپلماسی با هدف پیشگیری، کاهش و حل و فصل تعارضات منابع آب فرامرزی می­تواند تعارضات بر سر این منابع را از بازی­های با حاصل جمع صفر (برد-باخت) به مدل­های همکاری با مجموع مثبت (برد-برد) تغییر دهد. در این نوشتار پس از تعریف مفهوم دیپلماسی آب به ارائه جنبه­های کلیدی، مراحل و مسیرهای دیپلماسی آب پرداخته می­شود. سپس نقش عوامل مختلف در دیپلماسی آب مانند قدرت، احساسات، اعتماد، معنویت، اصول حقوق بین­الملل و تجارت آب مجازی را همراه با ارائه مطالعات موردی تشریح می­کند. بررسی­ها نشان می­دهد دیپلماسی آب پتانسیل حل انواع تعارضات آب فرامرزی را دارد و می­تواند به کشورها کمک کند تا از رویارویی نظامی و سیاسی ناشی از تنش­ها بر سر دسترسی به منابع آب مشترک اجتناب کنند و لذا به‌عنوان ابزاری برای مدیریت پایدار منابع آب مشترک محسوب می­شود. از آنجا که دیپلماسی آب فرامرزی تصویری از آینده سیاست خارجی کشورها را نشان می­دهد، چگونگی پیشبرد آن می­تواند بر تمام مناسبات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بین‌طرفین اثرگذار باشد.