هشدار: دانشگاه آینده
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
دانشگاهها در واقع نهادهای کلیدی در توسعه آموزش و پژوهش در قرن گذشته بودهاند و در جهت نیازهای دولتها، ملتها، تولید صنعتی و مدیریت شرکتها نقش اساسی ایفا نمودهاند. اما در قرن حاضر، ساختار و عملکرد دانشگاه معاصر بهسرعت در حال تغییر و در تلاش برای همگامی با اقتصاد مبتنیبر دانش و خواستههای زمانه است. دانشگاههای معاصر اکنون میباید بر آموزش و پژوهش همراه با ترویج عمومیت علم، حفظ فرهنگ علمی، ارائه خدمات به جامعه درجهت توسعه پایدار تمرکز نمایند.در بعضی از کشورهای پیشرو علمی- اقتصادی، دانشگاهها بهطور فزایندهای به شرکتهای فراملیتی تبدیل میشوند و ایده فرهنگ علمی بهتدریج با گفتمان اقتصادی که بیشتر توسط بازار جهانی هدایت میشود جایگزین میگردد. این تغییر با همهگیری ویروس کرونا و توسعه فضای سایبری و مجازی تشدید شده و در بسیاری از موارد بهنظر میرسد آموزش عالی را از مسیر علم و علمآموزی منحرف ساخته است. بعضی از کالجها و دانشگاهها در سرتاسر جهان مجبور شدند خود را کوچکتر کنند یا بهطور کامل درهای خود را ببندند. بهنظر میرسد برخی از کشورهای دیگر نسبتاً سریع خود را با این برنامه تطبیق دادهاند و سرمایهگذاریهای اضطراری در فناوری آنلاین انجام دادهاند و اینطور بهنظر می رسد که یک رنسانس جدید در آموزش عالی در حال طلوع است.وظیفه اصلی آموزش عالی تربیت نیروی انسانی دانا، توانا و با اخلاق است که بتواند جامعه را اداره و رمزهای طبیعت، کیهان و روانشناسی انسان را کشف و پردهبرداری و از آن دستاوردها برای منفعت جامعه بشری و سایر موجودات نقش ایفا نماید. زمانیکه دانشگاهها سود مالی را بر مأموریت آموزشی و پژوهشی خود اولویت میدهند، پیشرفت علمی با موانع مواجه میشود و کاوش در پدیدههای پنهان جهان محدود میگردد و مرگ علم اتفاق میافتد و دسترسی انسان به کشف نامرئیات عالم کاهش مییابد.دانشگاهها نباید صرفاً از دانش موجود برای اهداف اقتصادی بهرهبرداری کنند، بلکه میباید برای جلوگیری از قهقرایی، دانش آینده را از طریق آموزش و پژوهش مستمر بهدست آورند. درحالیکه مؤسسات علمی هوش مصنوعی درحال گسترش هستند، آموزش افرادی که دارای خرد و عقل هستند و جامعه را به سمت مسیر تعالی و اخلاق هدایت میکنند، بسیار مهم است.برای جلوگیری از تبدیل شدن دانشگاهها به بنگاههای انتفاعی و حمایت فعالانه از پیشرفت علم و آموزش افراد توانمند، هوشیاری لازم است. دولتها و جامعه شایسته است به نیازهای مالی دانشگاهها رسیدگی کنند تا از به حاشیه راندن آنها توسط فشارهای اقتصادی جلوگیری کنند و اطمینان حاصل کنند که همچنان در اکتشافات و نوآوریهای علمی فعال و پیشرو هستند. علی اکبر موسوی موحدی سردبیر