ساعت زیستی بدن: رونمایی از ریتمهای حیات
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
ساعت زیستی سلول، یک مکانیسم اساسی و پیچیده ذاتی در همه موجودات زنده است که مجموعهای از فرآیندهای فیزیولوژیکی و رفتاری را با دقت قابلتوجهی اداره میکند. اساس مولکولی ساعت زیستی سلولی حول فعل و انفعال پیچیده بین ژنهای هسته ساعت و محصولات پروتئینی آنها میچرخد و حلقههای بازخورد رونویسی-ترجمهای را تشکیل میدهد که ریتمهای تقریباً 24 ساعته ایجاد میکند. این مقاله به بررسی هماهنگی ساعتهای سلولی با نشانههای محیطی، از جمله نور میپردازد، و اینکه چگونه این سیگنالهای خارجی ریتمهای داخلی را برای همسویی با چرخه شبانهروزی همگام میکنند. تأکید ویژهای بر نقش هسته سوپراکیاسماتیک (SCN) در مغز پستانداران شده است که بهعنوان ضربانساز اصلی برای همگامسازی ساعتهای محیطی در سراسر بدن عمل میکند. علاوهبر این، تأثیر عمیق اختلال شبانهروزی بر سلامت انسان را بررسی میشود و دخالت آن را در اختلالات مختلف، از بیماریهای متابولیک گرفته تا اختلالات خلقی، نشان داده شده است. این مقاله تلاشهای تحقیقاتی فعلی را با هدف کشف مکانیسمهای زیربنایی ساعت زیستی سلولی برجسته میکند. درک عملکرد پیچیده این زمانسنج داخلی پتانسیل قابلتوجهی برای توسعه رویکردهای کرونوتراپی و بهینهسازی راهبردی درمانی برای اختلالات مختلف دارد. در نهایت به ارائه راهکارهایی جهت تنظیم دقیق و بهینه ساعت زیستی بدن و ریتم شبانهروزی می پردازد.
