فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ویروس کرونای جدید پس از آنکه در اواخر سال ۲۰۱۹ در کشور چین ظاهر شد به­واسطه سهولت حمل­و­نقل در دنیای نوین و عدم آشنایی سیستم ایمنی بدن انسان با آن، به سرعت مرزهای این کشور را در نوردید و ضمن گسترش سریع، اینک به بزرگترین چالش دنیا بعد از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است. ده­ها هزار نفر از جمله بسیاری از کارکنان خدمات پزشکی به آن آلوده شده­اند و هزاران نفر نیز جان باخته­اند درحالیکه تاکنون هنوز درمان مؤثر و قطعی برای آن گزارش نشده است. از طرف دیگر تلاش­های هماهنگ جهانی برای توقف این ویروس با شدت تمام طی چند ماه گذشته شروع شده است و همچنان ادامه دارد. در این راستا دولت­ها، سازمان­ها، نهادها و بنیادهای خیریه زیادی در سراسر دنیا حمایت­های جدی خود را از دانشگاه­ها و شرکت­های فعال در حوزه طراحی و ساخت دارو، آغاز کرده­اند و به پشتوانه این حمایت­ها ده­ها واکسن و آنتی­بادی ساخته شده است که در مراحل مختلف کارآزمایی بالینی هستند و احتمالاً بزودی به بازار عرضه خواهند شد. همچنین داروهای شیمیایی موجود و به­ویژه مواردی که پیش‌تر در درمان عفونت­های ویروسی استفاده شده­اند و داروهای گیاهی مورد استفاده در طب سنتی، بار دیگر فرصت یافته­اند تا ارزش­های خود را مجدداً به منصه­ظهور برسانند. همچنین طرح­های زیادی ظرفیت بالقوه سلول­های بنیادی را برای مهار این بیماری عفونی به خدمت گرفته­اند و ساخت داروهای جدید و نوآورانه نیز در دستور کار دانشمندان قرار دارد. با در نظر گرفتن اطلاعات ژنتیکی پروتئین تاجی شکل ویروس کرونا تاکنون چندین واکسن از جنس DNA، RNA و پروتئین ساخته شده است. همچنین پروتئین تاجی شکل هدف مناسبی برای بسیاری از آنتی­بادی­های در حال ساخت است که ضمن اتصال به این ویروس، آن را خنثی خواهند کرد. برخی از آنتی­بادی­های دارویی که قبلاً برای درمان بیماری­های دیگر استفاده می­شده­است، اخیراً برای کاهش التهاب ریوی و تسهیل تنفس بیماران کرونایی پیشنهاد شده­اند. این آنتی­بادی­ها با اتصال به گیرنده­های سیتوکینی اختصاصی، از آسیب­های ریوی با سازوکار مهار طوفان سیتوکینی جلوگیری می­کند. همچنین داروهای ضدویروسی، برخی از آنتی­بیوتیک­ها و چندین داروی مهم دیگر، توجه پزشکان و محققان حوزه دارویی را برای مقابله با این بیماری جلب کرده است. برخی از ترکیبات با منشأ گیاهی نیز نتایج مثبتی در مهار این بیماری ویروسی نشان داده­اند. در این نوشتار جزئیات طرح­های پیشرو در حوزه­های داروهای در حال آزمایش علیه بیماری کووید-۱۹ که در مراحل مختلف کارآزمایی­های بالینی قرار دارند، به تفضیل توضیح داده می­شود. در طول تاریخ چند هزار ساله، بشر بارها اپیدمی و پاندمی (همه­گیری جهانی) بیماری­های عفونی و کشنده را تجربه کرده است و پاندمی اخیر نیز آخرین آنها نخواهد بود. از این‌رو سرمایه­گذاری در راستای تقویت زیرساخت­های علمی و عملی دانشگاه­ها، مراکز علمی و شرکت­های دارویی و زیست­فناوری، عبور از بحران­های بهداشتی مشابه را که وقوع آنها در آینده نیز اجتناب­ناپذیر خواهد بود، با هزینه­های کمتری برای کشور همراه خواهد نمود.