تحلیل روش‌شناختی مطالعات جهانی در حوزه سیاست‌های فضایی و فقر شهری

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1210096
چکیده

فقر و ساست فضایی همواره از مسائل اساسی جوامع بوده و نوآوری در سیاست‌های فضایی مرتبط با زمین می‌تواند راهکاری مؤثر برای کاهش آن در شرایط محدودیت منابع اقتصادی باشد؛ بنابراین هدف این پژوهش، تحلیل روش‌شناسی مطالعات مرتبط با سیاست فضایی و تله فقر شهری و بررسی نحوه به‌کارگیری رویکردهای تحقیق، ابزارهای تحلیلی و چارچوب‌های نظری در این حوزه، به‌منظور تبیین ارتباط میان سیاست‌گذاری فضایی و پایداری فقر شهری است. این مطالعه با بهره‌گیری از مرور سیستماتیک و تحلیل‌های کیفی و کمی، ۲۱ مقاله علمی بین‌المللی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۴ را موردبررسی قرار داده است، اطلاعات پژوهش از پایگاه‌هایی چون Scopus، Semantic Scholar، Web of Science استخراج‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بیشتر مطالعات از روش‌های کمی مانند تحلیل رگرسیون، مدل‌سازی آماری و GIS بهره برده‌اند و پژوهش‌های کیفی و ترکیبی سهم کمتری داشته‌اند تله‌های فقر شهری، پدیده‌هایی چندبعدی و پیچیده‌اند که در اثر سیاست‌های فضایی نامتوازن، انزوای جغرافیایی، ضعف دسترسی به زیرساخت‌ها و تبعیض در تخصیص منابع در مناطق حاشیه‌نشین ایجاد می‌شوند. به‌طوری‌که مطالعات نشان می‌دهند که سیاست‌های فضایی ناکارآمد می‌توانند به بازتولید فقر و تعمیق نابرابری‌های فضایی منجر شوند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که برای درک بهتر تعامل بین سیاست فضایی و فقر شهری، استفاده از رویکردهای ترکیبی و توسعه مدل‌های تحلیلی دقیق‌تر ضروری است. همچنین پیشنهاد می‌شود که شاخص‌های عملیاتی و مبتنی بر عدالت فضایی برای سیاست‌گذاری طراحی‌شده و از ظرفیت‌های فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی برای تحلیل روندها و ارائه راهکارهای کاربردی بهره گرفته شود.