تحلیل اثرات موانع ارتقای معماری مسکونی در دگرگونی فضایی بافت فرسوده شهر سنندج با رویکرد آیندهپژوهی
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1204937چکیده
آینده مسکن در شهرهایی که با بافتهای فرسوده مشخص میشوند، چالش پیچیدهای را به همراه دارد، این چالشها بهویژه با رشد جمعیت شهری و روبرو شدن مناطق تاریخی تشدید مییابند. معماری مسکونی در بافت فرسودهی شهری شاکلهی اصلی شهر را در برمیگیرد. اگرچه ضرورت بازآفرینی بافت فرسودهی شهری انکارناپذیر است اما در فرآیند بازآفرینی معماری مسکونی یک سری عوامل بازدارنده هستند که مانع از دگرگونی فضایی بافت فرسوده شهری میشوند. لازم است بـا اتـکا بـه رویکردهـای جدیـد برنامهریزی، پیشرانهای توسـعه و تحولات آینده شهری بر اساس مگاترندها و روندهای ناپیوسـته، سناریوسـازی شـده و متناسب با قابلیتها و توانمندیهای جامعه به واکاوی مسـائل چالشبرانگیز کنونـی و آینـده برنامـهریـزی شـود. تنگناها و بازدارندههای محیطی- بیولوژیک، اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی و زیرساختی چهار عامل اثرگذار بازدارنده دگرگونی فضایی معماری بافت فرسوده شهری هستند. بهمنظور شناخت این تنگناها، بخشهای اصلی بافت فرسوده چهار محله شهری سنندج (محدوده بازار، سرتپوله، آغا زمان و چهار باغ) با جمعیت 1100 خانوار و 4210 نفر موردمطالعه قرار گرفته است. انجام کار با روش توصیفی- تحلیلی است که برای کسب دادههای مذکور از پرسشنامه استفادهشده است. بر اساس روش کوکران تعداد 226 نمونه انتخاب و به سؤالات پاسخ دادهاند. پرسشنامهها در SPSS (نسخه 27.0.1)، تحلیلشده و آزمونهای آماری ضریب همبستگی، رگرسیون خطی، ANOVA متناسب یا سؤالات تحقیق اخذ شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد عوامل بازدارنده دگرگونی فضایی بافت مسکونی شهر سنندج در ابعاد مختلف پراکندهشده اما ابعاد اقتصادی و زیرساختی آن سهم بیشتری دارند. اگر دید آیندهنگرانه به موضوع داشته باشیم، لازم است ضمن توجه بهتمامی عوامل مؤثر بر دگرگونی فضایی بافت فرسوده شهر سنندج اهمیت بیشتری به این دو بخش داده شود.