تحلیل اثرات موانع ارتقای معماری مسکونی در دگرگونی فضایی بافت فرسوده شهر سنندج با رویکرد آینده‌پژوهی

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1204937
چکیده

آینده مسکن در شهرهایی که با بافت­های فرسوده مشخص می­شوند، چالش پیچیده­ای را به همراه دارد، این چالش­ها به‌ویژه با رشد جمعیت شهری و روبرو شدن مناطق تاریخی تشدید می­یابند. معماری مسکونی در بافت فرسوده­ی شهری شاکله­ی اصلی شهر را در برمی‌گیرد. اگرچه ضرورت بازآفرینی بافت فرسوده­ی شهری انکارناپذیر است اما در فرآیند بازآفرینی معماری مسکونی یک سری عوامل بازدارنده هستند که مانع از دگرگونی فضایی بافت فرسوده شهری می­شوند. لازم است بـا اتـکا بـه رویکردهـای جدیـد برنامه‌ریزی، پیشران‌های توسـعه و تحولات آینده شهری بر اساس مگاترندها و روندهای ناپیوسـته، سناریوسـازی شـده و متناسب با قابلیت‌ها و توانمندی‌های جامعه به واکاوی مسـائل چالش‌برانگیز کنونـی و آینـده برنامـه­ریـزی شـود. تنگناها و بازدارنده­های محیطی- بیولوژیک، اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی و زیرساختی چهار عامل اثرگذار بازدارنده دگرگونی فضایی معماری بافت فرسوده شهری هستند. به‌منظور شناخت این تنگناها، بخش­های اصلی بافت فرسوده چهار محله شهری سنندج (محدوده بازار، سرتپوله، آغا زمان و چهار باغ) با جمعیت 1100 خانوار و 4210 نفر موردمطالعه قرار گرفته است. انجام کار با روش توصیفی- تحلیلی است که برای کسب داد­ه­های مذکور از پرسشنامه استفاده‌شده است. بر اساس روش کوکران تعداد 226 نمونه انتخاب و به سؤالات پاسخ داده­اند. پرسشنامه­ها در SPSS (نسخه 27.0.1)، تحلیل‌شده و آزمون­های آماری ضریب همبستگی، رگرسیون خطی،  ANOVA متناسب یا سؤالات تحقیق اخذ شده است. یافته­های  تحقیق نشان می­دهد عوامل بازدارنده دگرگونی فضایی بافت مسکونی شهر سنندج در ابعاد مختلف پراکنده‌شده اما ابعاد اقتصادی و زیرساختی آن سهم بیشتری دارند. اگر دید آینده­نگرانه به موضوع داشته باشیم، لازم است ضمن توجه به‌تمامی عوامل مؤثر بر دگرگونی فضایی بافت فرسوده شهر سنندج اهمیت بیشتری به این دو بخش داده شود.