فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سندرم آسپرگر، به‌عنوان یکی از اختلالات طیف اوتیسم، با چالش‌هایی در تعاملات اجتماعی، درک هیجانی و تنظیم هیجان همراه است. هوش هیجانی، که توانایی درک، مدیریت و بهره‌گیری از هیجان‌های خود و دیگران تعریف می‌شود، نقشی حیاتی در تقویت مهارت‌های اجتماعی و سازگاری فردی ایفا می‌کند، به‌ویژه هنگامی که در دوران کودکی پرورش یابد. محیط‌های آموزشی–توانبخشی، به‌خصوص آن‌هایی که از اصول شهر سالم و تنوع‌پذیری فضایی بهره می‌برند، می‌توانند بستر مناسبی برای پرورش این توانمندی‌ها فراهم آورند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر کیفیت طراحی فضاهای باز در مراکز آموزشی–توانبخشی بر هوش هیجانی دانش‌آموزان مبتلا به سندرم آسپرگر، با تأکید بر رویکردهای شهر سالم و تنوع‌پذیری فضایی است. در این راستا، فضاهای باز موجود در این مراکز، به‌عنوان محیط‌هایی جمعی و نیمه‌ساختارمند برای آموزش، درمان و تعاملات اجتماعی، تحلیل شدند. ویژگی‌های فضایی و کالبدی این محیط‌ها در چهار مرکز آموزشی-توابخشی در شهر شیراز، با در نظر گرفتن مولفه‌های تنوع‌پذیری فضایی، مورد ارزیابی قرار گرفت. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی بوده و از رویکرد ترکیبی کمی و کیفی بهره گرفته شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه استاندارد هوش هیجانی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود. یافته‌های پژوهش نشان داد که محیط‌های آموزشی-توابخشی با کیفیت طراحی فضایی بالاتر، که از اصول شهر سالم و تنوع‌پذیری فضایی تبعیت می‌کنند (مانند برخورداری از فضاهای سبز، عرصه‌های فعالیت جمعی متنوع، تنوع مصالح و سطوح حرکتی، مرزبندی مناسب فضاها و وجود فضاهای باز و نیمه‌باز)، تأثیر مثبت‌تری بر ارتقای هوش هیجانی دانش‌آموزان مبتلا به سندرم آسپرگر دارند. این ویژگی‌های محیطی موجب بهبود تنظیم هیجانی، افزایش تعاملات اجتماعی و ارتقای سلامت روانی دانش‌آموزان می‌شوند و بر ظرفیت توابخشی طراحی محیط‌های آموزشی-توابخشی با تأکید بر اصول شهر سالم و تنوع‌پذیری فضایی تأکید دارند.َ