تحلیل محتوا و تحلیل ثانویه سند تاریخ شفاهی شهرهای جدید ایران
نویسندگان
1 گروه شهرسازی،دانشکده فنی و مهندسی،دانشگاه آزاد اسلامی،شهر قدس، تهران، ایران
2 گروه شهرسازی و طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 گروه شهرسازی،دانشکده فنی و مهندسی،دانشگاه آزاد اسلامی،شهر قدس، تهران، ایران
doi
10.30495/JUEP.1403.910221چکیده
احداث شهرهای جدید به معنای قرن بیستمی آن، یکی از سیاستهای شناختهشده در عرصه دانش شهرسازی است. بازخوانی تجربه تاریخی استقرار شهرهای جدید در ایران بر مبنای اسناد دستاول تاریخ شفاهی؛ گامی مفید بهمنظور ارزیابی کلیت این تجربه است. هدف از پژوهش حاضر، تحلیل محتوایی کمّی و کیفی سند تاریخ شفاهی شهرهای جدید ایران جهت شناخت نقطه نظرات کارشناسی مجریان و متولیان مستقیم این سیاست است. رویکرد این پژوهش آمیخته و روشهای مورداستفاده شامل بر تحلیل محتوای کمّی سند پایه پژوهش یعنی کتاب «تاریخ شفاهی شهرهای جدید ایران 1368-1398»، کدگذاری باز 39 گفتگوی کارشناسی و نیز تحلیل کیفی 316 مقولات محوری به کمک تحلیل ثانویه و بررسی تطبیقی نتایج با یکدیگر است. در دوره سی سال موردبررسی، دورههای چهارم (1392-1398) و دوره دوم (1376-1384) به ترتیب دارای بیشترین تعداد مقولات محوری شناساییشده میباشند. ازلحاظ مضمونی نیز مقولات «جمعیت و نرخ رشد آن» در ادوار اول تا سوم دارای بیشترین تمرکز در سطوح مدیریت اجرایی شهرهای جدید بوده ولی در دوره چهارم موردبررسی این مقوله جای خود را مقوله سیاستهای کیفی و نوین شهرهای نسل نو داده است. نگاهی بر یافتههای تجمیعی مقولات نیز نشاندهنده برتری خوشه «مضامین و مؤلفههای نهادی» در هر چهار دوره موردبررسی بهعنوان مضمون نخست است که تاکنون در تیررس نگاه پژوهشهای قبلی قرار نداشته و از این نظر گویای اهمیت وافر این مقوله شناساییشده است. درمجموع، «تاریخ شفاهی شهرهای جدید در ایران» سندی مهم در بازخوانی تجارب در موضوع شهرهای جدید بهویژه شهرهای نسل نخست این نوشهرها است. قرائت و خوانش صورت گرفته، گویای امکان تحلیل ثانویه این سند و استخراج مجموعه موضوعات، چالشها و راهبردهای شهرهای جدید از منظر مجریان و ارائه تحلیلهای جدیدتر از روند اجرایی همراه با پیشنهادهایی بهمنظور پیشبرد بهتر این سیاست در آینده است.