سنگ‏‌زایی و تکامل ماگماتیسم سنوزوییک در منطقة معدنی سنگان با استفاده از شیمی زیرکن

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‌شیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استاد، گروه محیط زیست و تنوع زیستی، دانشکده زمین‌شناسی، دانشگاه سالزبورگ، اتریش

doi
10.22108/ijp.2023.136429.1290
چکیده

منطقة معدنی سنگان در خاوری‌ترین بخش کمان ماگمایی البرز جای دارد و ماگماتیسم ولکانوپلوتونیک ائوسن باعث کانی‌سازی گستردة اسکارن آهن را در منطقه به دنبال داشته است. گرانتیویید بارور سرنوسر در شمال منطقه و گرانتیویید نابارور سرخر و برمانی در جنوب‌خاور منطقه یادشده رخنمون دارند که از گرانیتوییدهای کالک‌آلکالن اسیدی به‌شمار می‌روند. نمودار‌های Nb در برابر Ta، Y در برابر Yb/Sm و Y در برابر Ce/Ce* نشان دادند زیرکن‌های بررسی‏‌شده در محدودة سنگ‌های آذرین گرانیتوییدی هستند. محتوای بالای Hf نشان می‌دهد تبلور توده‌های سرخر و برمانی از ماگمای فلسیکی با جدایش بلوری بالاتر رخ داده است. جدایش بلوری بیشتر در گرانیتویید سرخر و برمانی با مقادیر آنومالی منفی Eu بیشتری (02/0 تا 27/0) نسبت به گرانیتویید سرنوسر (12/0 تا 56/0) نیز نشان‌دهندة ارتباط با تبلور پلاژیوکلاز در گرانیتوییدها است. در نمودارهای تمایز U/Yb در برابر Hf و U در برابر Yb، همة زیرکن‌های بررسی‏‌شده در محدودة ترکیبیِ زیرکن‌های با خاستگاه پوستة قاره‌ای جای گرفته‌اند. بر پایة نمودارهای تمایز دوتاییِ Th/U در برابر Nb/Hf و Th/Nb در برابر Hf/Th، بیشتر زیرکن‌های بررسی‏‌شده محدوده ترکیب زیرکن‌های کوهزایی را نشان می‌دهند که این ویژگی گویای تحول کمان ماگمایی یا کوهزایی مولد ماگماتیسم کالک‌آلکالن در منطقة معدنی سنگان است.