زمین‌‌شیمی، سنگ‏‌شناسی و جایگاه تکتونوماگمایی گدازه‌های آتشفشانی ائوسن در جنوب مامونیه،کمان ماگمایی ارومیه-دختر، استان مرکزی، ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، ایران،

2 استاد، گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تهران، ایران،

3 گروه تحقیقات لیتوسفر، دانشکده علوم‌زمین، جغرافیا و نجوم، دانشگاه وین، اتریش،

doi
10.22108/ijp.2024.139861.1315
چکیده

منطقه مطالعاتی در جنوب مامونیه، استان مرکزی و در بخش میانی پهنة ماگمایی ارومیه- دختر جای دارد. واحدهای سنگی آتشفشانی منطقه، شامل رخنمون‌های متنوعی از ریولیت، داسیت، تراکی‏‌داسیت، تراکیت، آندزیت، تراکی‌آندزیت، بازالت تراکی‌آندزیت و تراکی‌بازالت با بافت بیشتر پورفیری هستند و در گروه ماگمایی کالک‌آلکالن جای می‏‌گیرند. نمودارهای عنکبوتی بهنجارشده به ترکیب گوشتة اولیه و کندریت گویای غنی‏‌شدگی در عنصرهای LILE، تهی‏‌شدگی از عنصرهای HFSE و غنی‏‌شدگی عنصرهایLREE نسبت به HREE است که از ویژگی‌های سنگ‌های کالک‌آلکالن در پهنه‌های فرورانش حاشیة قاره به‌شمار می‌روند و نشان می‌دهند خاستگاه ماگمای پدیدآورندة سنگ‌ها، گوشتة ‌سست‌کره‏‌ای دگرنهاده در بالای تختة فرورنده بوده است. بررسی تغییرات عنصرهای کمیاب نشان‌دهندة رخداد آلایش با مواد پوسته‏‌ای و آمیختگی ماگما هنگام صعود ماگمای مادر و نقش سیال‏‌های آزادشده از تختة فرورونده در ترکیب ماگمای مادر و تکامل فرایندهای تکتونوماگمایی منطقه است. گمان می‌رود خاستگاه ماگما از گوشته‌ای دگرنهاده با درجة ذوب‌بخشی 20 تا 45درصد گارنت-اسپینل لرزولیت تا اسپینل لرزولیت بوده است. نمودارهای شناسایی پهنة زمین‏‌ساختی نشان‏‌دهندة وابستگی سنگ‌های منطقه به محیط کمان آتشفشانی و پهنه فرورانشی است که با الگوهای تکتونوماگمایی پیشنهادی برای پهنة ماگمایی ارومیه-دختر و منطقة ساوه همخوانی دارد.