شیمی کانی و دمافشارسنجی سنگ‌های گابرویی پرگه (شمال‌خاوری قزوین): کلیدی برای شناخت شرایط تبلور

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران،

2 استاد، گروه علوم زمین‌شناسی و زمین‌شناسی مهندسی، دانشگاه کویینز، کینگستون، کانادا،

3 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

4 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

5 استاد، گروه پترولوژی و کانی‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ریودژانیرو، ریودژانیرو، برزیل،

doi
10.22108/ijp.2023.137922.1303
چکیده

از دیدگاه سنگ‏‌شناسی، تودة آذرین درونی پرگه از الیوین‌گابرو و مونزوگابرو با بافت اینترگرانولار، گرانولار و ساب‌افیتیک ساخته شده است. کانی‌های پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن، بیوتیت، پتاسیم‌فلدسپار، آپاتیت و کانی کدر از کانی‌های سازندة مونزوگابروها هستند. الیوین، کلینوپیروکسن، پلاژیوکلاز، بیوتیت، پتاسیم‌فلدسپار، آپاتیت و کانی کدر از کانی‌های سازندة الیوین‌گابروها به‌شمار می‌روند. داده‏‌های شیمی کانی نشان می‏‌دهند این ماگماها در آشیانه‏‌های ماگمایی پوستة ژرف دچار تبلوربخشی شده‏‌اند. چندین دماسنج برای برآورد دما و فشار تبلور ماگماهای مافیک پرگه به‌کار گرفته شد. دمافشارسنجی کلینوپیروکسن، دمای تبلور 1050 تا1150 درجة سانتیگراد و فشار 1تا 3 کیلوبار را برای مونزوگابرو و دمای 1100 تا 1290 درجة سانتیگراد و فشار 4 تا 9 کیلوبار را برای الیوین‌گابروها نشان داد. بر پایة این داده‏‌ها، دما و فشارهای تبلور الیوین‌گابروها بالاتر از مونزوگابرو است و نشان می‌دهد تبلور آنها در ژرفای بیشتری روی داده است. بر پایة نتایج شیمی کانی، ماگمای مادر سنگ‌های مافیک پرگه به سری آلکالن تعلق دارد که با دمای بالا و فشار کم شناخته می‏‌شود. نمودارهای تمایز محیط زمین‌ساختی کلینوپیروکسن نشان می‏‌دهند ماگمای مادر در پهنة زمین‏‌ساختی وابسته به کمان آتشفشانی پدید آمده است.