ارتباط فابریک‏‌های دگرریختی و ذوب‏‌بخشی در میگماتیت‏‌های پلیتی منطقة همدان، پهنة سنندج- سیرجان

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران،

2 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران،

doi
10.22108/ijp.2024.140789.1323
چکیده

در شمال‌باختری پهنة سنندج- سیرجان و در مناطق همدان و تویسرکان، رخنمون‏‌هایی از سنگ‏‌های میگماتیتی حضور دارد. در پیدایش میگماتیت‏‌های منطقه، به‌ترتیب اهمیت فرایندهای ذوب‌بخشی، تفریق دگرگونی و تزریق نقش داشته‏‌اند. میگماتیت‏‌ها دگرریختی را در بزرگ مقیاس به‌صورت لوکوسوم‏‌‏‌های چین‏‌خورده و بودین‏‌شده و در ریز‏‌مقیاس به‌صورت دگرریختی درون‏‌بلوری (خاموشی موجی، ماکل دگرریختی) و میان‏‌بلوری (مهاجرت مرز دانه، برآمدگی ...) نشان می‏‌دهند. پیدایش لایه‏‌های لوکوسوم در سنگ، پس از اوج دگرگونی و فرایند ذوب‏‌بخشی رخ می‏‌دهد. ازاین‌رو، لوکوسوم‏‌‏‌های چین‏‌خورده و بودین‏‌شده نشان‌دهندة فعالیت نیروهای زمین‌ساختی در شرایط اوج دگرگونی منطقه هستند. همزمانی فرایندهای زمین‌ساختی با اوج دگرگونی، چه‌بسا میگماتیت‏‌های همزمان با زمین‌ساخت را در محدودة رخسارة آمفیبولیت بالایی تا گرانولیت زیرین پدید آورده است؛ اگرچه عملکرد فرایندهای زمین‌ساختی پس از سرد‏‌شدن و پیدایش فابریک‏‌های پس از زمین‌ساخت، شاید در محدودة رخسارة آمفیبولیت زیرین تا رخسارة شیست‌سبز روی داده باشند. میگماتیت‏‌های همزمان با زمین‌ساخت در بخش‌های مختلفی از همدان، مانند سیمین، تویسرکان، چشمه‌قصابان و دره‏‌مرادبیگ دیده می‏‌شوند. این میگماتیت‏‌ها پس از تبلور نیز دچار دگرریختی‏‌های حاکم بر منطقه شده‏‌اند. با توجه به ساختارهایی مانند انواع بودین‏‌‏‌ها، چین‏‌های میگماتیتی، میگماتیت چین‏‌خورده و رگه‏‌ها، که نقش مهمی در پیدایش حالت دینامیکی میگماتیت‏‌ها داشته‏‌اند، تکامل رئولوژیک میگماتیت‏‌های منطقة همدان را می‏‌توان به سه مرحله دسته‌بندی کرد: (1) دگرریختی به کمک ذوب، (2) دگرریختی حالت جامد بلافاصله پس از تبلور و (3) دگرریختی حالت جامد بعدی.