فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افیولیت دالامپر بخش ناشناخته‏‌ای از افیولیت نئوتتیس است و در جنوب شهرستان ارومیه، شمال‏‌باختری ایران درون کمربند دگرگونی سنندج - سیرجان جای گرفته است. واحدهای سنگی منطقه شامل پریدوتیت‏‌های سرپانتینیتی‏‌شده، بازالت بالشی، گابروها، سنگ آهک پلاژیک و رادیولاریت همراه با واحدهای رسوبی-آتشفشانی هستند. این واحدهای سنگی در بیشتر نقاط به‏‌صورت زمین‏‌ساختی و آمیزة رنگین در هم آمیخته‏‌شده‏‌اند. پریدوتیت‏‌ها بیشتر متشکل از هارزبورگیت همراه با عدسی‏‌های کوچکی از دونیت است. پریدوتیت‏‌های مجموعه تحت‏‌تأثیر دگرسانی گرمابی به‏‌صورت کامل و یا بخشی با سرپانتینیت جایگزین شده‏‌اند. بافت‏‌های درپریدوتیت‏‌های دالامپر، مانند جهت‏‌یافتگی، کشیدگی و وجود تیغه‏‌های جدایشی کلینوپیروکسن در اورتوپیروکسن نشان می‏‌دهند این سنگ‏‌ها در شرایط گوشتة بالایی پدید آمده‏‌اند و سپس در محیط پوسته‏‌ای جای گرفته‏‌اند. داده‏‌های به‏‌دست‏‌آمده از تجزیة نقطه‏‌ای الیوین نشان‏‌دهندة میزان بالای فورستریت (Fo) برابر با 90-92 درصد است. پیروکسن‏‌ها ترکیب انستاتیت و دیوسید دارند و مقدار عدد منیزیم (Mg#) آنها از 90 تا 93 درصد در تغییر است و نشان‏‌دهندة درجة بالای ذوب‌بخشی و ماهیت تهی‏‌شده پریدوتیت‏‌هاست. دربارة اسپینل‏‌ها، عدد منیزیم (Mg#) برابر با 64 تا 68 درصد، مقدار عدد کروم (Cr#) آنها بالا (77-83 درصد) و محتوای TiO2 آنها کم نشان‏‌دهندة خاستگاه گوشته‏‌ای تهی‏‌شده است. ترکیب شیمی کانی‏‌ها نشان‏‌دهندة سنگ‏‌زایی متفاوت برای سنگ‏‌های الترامافیک افیولیت دالامپر است و گویای تکامل از محیط آبیسال به‏‌سوی منطقه فرافرورانش است. گمان می رود این پریدوتیت‏‌ها پیامد درجات بالای ذوب‌بخشی (بیش از % 25) گوشته‏‌ای تهی‏‌شده و زیر اقیانوسی در محیطی فرافرورانش -پیشانی کمان هستند و ویژگی‏‌هایی همانندِ پریدوتیت‏‌های پدیدآمده از تفالة گوشته‏‌ای دارند. دما-فشارسنجی الیوین-اسپینل و ارتوپیروکسن-کلینوپیروکسن در هارزبورگیت‏‌ها دمای تعادل 967 تا 1100 درجة سانتیگراد در فشار 28 کیلوبار را نشان‏‌می‏‌دهد که گویای حضور این سنگ‏‌ها در محدودة اسپینل پریدوتیت است.