سنگ‌نگاری، زمین‌شیمی، کانی‌شناسی و ارزیابی نوع کانه‌زایی مس (نقره) در کانسار رحیم‌آباد، جنوب‌باختری اردستان

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه بوعلی‌سینا، دانشکده علوم، همدان، ایران،

2 استاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران،

3 دکتری، وزارت صنعت، معدن و تجارت، اصفهان، ایران،

4 استاد، دانشگاه ملی سئول، سئول، کرة جنوبی،

doi
10.22108/ijp.2024.140522.1319
چکیده

کانسار مس (نقره) رحیم‌آباد در 21 کیلومتری جنوب‌باختری اردستان و 80 کیلومتری شمال‌خاوری اصفهان، در بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه- دختر جای دارد. سنگ‌های آتشفشانی- رسوبی ائوسن و تودة آذرین درونی دوروجین به سن میوسن از مهم‌ترین سنگ‌های رخنمون‌یافته در این ناحیه به‌شمار می‌روند. کانه‌زایی مس (نقره) در این منطقه در گدازه‌های آندزیتی، آندزیت بازالتی و بازالتی تیره‌رنگ گسترش یافته است. این سنگ‌ها سرشت کالک‌آلکالن دارند و از نوع متاآلومین هستند و ویژگی‌های کمان آتشفشانی وابسته به پهنة فرورانش را نشان می‌دهند. دگرسانی‌های اصلی منطقه شامل سیلیسی، پروپیلیتیک، آرژیلیک، سریسیتی و زئولیتی هستند. شکل هندسی مادة معدنی در این کانسار چینه‌کران و ساخت و بافت مادة معدنی به‌صورت پرکنندة فضای خالی، دانه‌پراکنده، رگه – رگچه‌ای و جانشینی است. بررسی کانی‌ها با روش‌های میکروسکوپی و تجزیة ریزکاوالکترونی نشان می‌دهد مهم‌ترین کانه‌های مس و نقره شامل کالکوپیریت، بورنیت، کانی‌های گروه کالکوسیت- کولیت، مالاکیت، آزوریت، آکانتیت و جالپایت هستند که با مگنتیت و هماتیت همراهی می‌شوند. پیریت بیشتر به‌صورت کانی جداگانه در سنگ میزبان دیده می‌شود. مقایسة ویژگی‌های کانه‌زایی مس رحیم‌آباد از دیدگاه پهنة زمین‌ساختی، نوع سنگ میزبان، هندسه، بافت و ساخت، کانی‌شناسی و کانی‌های همایندِ مس و دگرسانی، با کانسارهای گوناگون مس نشان می‌دهد کانسار مس رحیم‌آباد، بیشترین شباهت و همخوانی را با کانسارهای مسِ مانتو دارد.