توالی سنگی، زمینشیمی و دادههای ایزوتوپی Sr، Nd و Pb سنگهای آتشفشانی منطقة مرشون، شمال ابهر (زیرپهنة طارم- هشتجین)
نویسندگان
1 کارشناسیارشد پترولوژی، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22108/ijp.2021.128687.1231چکیده
منطقة مرشون بخشی از زیرپهنة ماگمایی طارم- هشتجین در پهنة البرز باختری- آذربایجان بهشمار میرود. این منطقه دربرگیرندة توالی آتشفشانی- رسوبی ائوسن، شامل تناوب توف و گدازههای اسیدی و حد واسط است که تودههای گرانیتوییدی ائوسن بالایی آنها را قطع کردهاند. بررسیهای سنگشناسی و ردهبندی شیمیایی گدازههای این مجموعه نشاندهندة ترکیب بازالتآندزیتی، آندزیت، داسیت، ریوداسیت و ریولیت برای این سنگهاست. این سنگها سرشت کالکآلکالن پتاسیم بالا دارند. در نمودارهای بهنجارشده عنصرهای کمیاب نسبت به ترکیب گوشتة اولیه، این سنگها الگوی مشابهی دارند که میتواند نشاندهندة ارتباط زایشی آنها باشد. این نمودارها آنومالی مثبت LILE را همراه با بیهنجاری منفی عنصرهای HFSE نشان میدهند. الگوی عنصرهای خاکی کمیاب بهنجارشده نسبت به ترکیب کندریت الگویی نسبتاً پرشیب تا کمشیب و غنی از LREE با نسبت بالای LREE/HREE را نشان میدهد که در آن نسبتهای (La/Yb)N و (La/Sm)N بهترتیب برابربا 1/30- 8/3 و 25/8- 2/1 هستند. دادههای ایزوتوپی Sr (70622/0- 70485/0 87Sr/86Sr=)، Nd (512733/0- 512695/0 43Nd/144Nd=) و Pb (206Pb/204Pb، 207Pb/204Pb و 208Pb/204Pb بهترتیب برابربا 743/18- 803/18، 5938/15- 6112/15 و 8138/38- 0721/39) نشاندهندة نقش غالب گوشته در پیدایش این سنگهای حد واسط هستند. مجموعه اطلاعات بهدستآمده از بررسیهای صحرایی، سنگشناختی، زمینشیمی، ایزوتوپی و نمودارهای تمایز محیطهای زمینساختی نشان میدهند گدازههای حد واسط- اسیدی منطقة مرشون در ارتباط با گوشتة سنگکرهای غنیشده زیرقارهایِ مرتبط با فرورانش و احتمالاً در ارتباط با فرایند جدایش و فرورفتن بخش زیرین سنگکره پدید آمدهاند.