فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشته کوه البرز بخشی از کوهزایی آلپ- هیمالیاست که هنگام کوهزایی سیمیرین و در پی حرکت‌های رو به شمالِ میکروپلیت ایران مرکزی به‌سوی اوراسیا پدید آمده و با گذر از دوران‏‌های زمین‏‌شناسی دچار رویدادهای گوناگونِ کششی و فشارشی از زمان تریاس پایانی تا ولکانیسم‏‌های اخیر شده است. گابروهای کومولایی و ایزوتروپ منطقه گشت- ماسوله در البرز به‌صورت توده‏‌های کوچک در سنگ‏‌های رسوبی دگرگون‌شدة پالئوزوییک و رسوب‌های مزوزوییک در نزدیکی سه روستای چپول، گیلونده‏‌رود و زودل برونزد دارند. ماگمای سازندة این گابروها با ویژگی کالک‏‌آلکالن در یک پهنة زمین‌ساختیِ تحولی مرتبط با کمان و نیز مرتبط با کشش پدید آمده است. ترکیب شیمیایی کلینوپیروکسن در این گابروها، 9-4 Fs 49-43 En 51-47 Wo و از نوع دیوپسید است. ارتوپیروکسن نیز از نوع انستاتیت با ترکیب 28-20 Fs 79-71 En 3-0 Wo است. میزان TiO2 کم در ترکیب کلینوپیروکسن نشانة تهی‏‌شدگی ماگمای مادر این سنگ‏‌ها در هنگام رویداد فرورانش‏‌های پیشین در شمال ایران است. محاسبه‌های دماسنجی به‌روش‌های گوناگون برپایة ترکیب پیروکسن نشان می‏‌دهد ماگمای مادر این گابروها در دماهای کمابیش کم (نزدیک به 800 درجة سانتیگراد) متبلور شده است. میزان کم Al2O3، Na2O و Cr2O3 در کلینوپیروکسن و ارتوپیروکسن نشان می‏‌دهد تبلور ماگمای مادر این گابروها در فشار کم و در سطوح بالایی پوسته روی داده است.