زمینشیمی و سنگزایی سنگهای ریولیتی علمدار در خاور شهرستان تسوج (شمالباختری ایران)
نویسندگان
1 گروه علومزمین، دانشکده علومطبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 گروه علومزمین، دانشکده علومطبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22108/ijp.2018.81989.0چکیده
ریولیت علمدار در بلندترین قله از رشته کوههای میشو (قلة علمدار) در خاور شهرستان تسوج رخنمون یافته است. این سنگها بهصورت گدازه و دایک درون سازند کهر دیده میشوند؛ ازاینرو، سن احتمالی آنها به پرکامبرین نسبت داده شده است. کوارتز، پتاسیمفلدسپار و اندکی پلاژیوکلاز از کانیهای سازندة این سنگها هستند. بافتهای همهبلورین و یا نیمهبلورین، پورفیری با زمینة شیشهای، میکرولیتی پورفیری، پرتیتی و جریانی از بافتهای غالب در این سنگها شمرده میشوند. سری ماگمایی ریولیتها بیشتر شوشونیتی تا کالکآلکالن پتاسیم بالا ارزیابی شده است. از دیدگاه شاخص اشباعشدگی از آلومین، ریولیتها در محدودة ترکیبی پرآلومینوس هستند و ویژگیهای ریولیتهای A-Type (زیرگروه 2A) را نشان میدهند. بررسی نمودارهای REE، نشاندهندة غنیشدگی LREEها در برابر MREEها و HREE هاست. نمودارهای عنکبوتی با آنومالی مثبتِ عنصرهای K، Nd و Rb و آنومالی منفیِ عنصرهای Ti، Nb و Ta نشاندهندة خاستگاه پوستة قارهای در پیدایش این سنگها هستند. برپایة نمودارهای شناسایی خاستگاه ماگما، نمونههای ریولیتی بررسیشده در محدودة Post-COLG جای گرفتهاند و به پهنههای پسابرخوردی وابسته هستند. در هنگام رویداد فاز ادیاکاران، حاکمشدن سازوکار زمینساختی کششی پس از برخورد خشکیهای شمالی با گندوانا با تحریک سنگکره و کاهش فشار، شرایط را برای ذوببخشی پوستة قارهای و پیدایش ریولیتهای علمدار در راستای پهنة برخوردی در کوههای میشو فراهم کرده است.