فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مصونیت دولت در حقوق بین‌الملل با اینکه از پایه‌های عرفی دیرین و مستحکمی برخوردار است، اما ماهیت و طبیعت این قواعد دقیقاً مشخص نیست. میان حقوقدانان از این حیث که آیا قواعد در خصوص مصونیت دارای خصیصۀ شکلی است یا ماهوی، اختلافات فراوانی به چشم می‌خورد. دیوان بین‌المللی دادگستری در دو مورد این فرصت را پیدا کرده است که در خصوص طبیعت قواعد راجع به مصونیت و تعارض احتمالی آنها با قواعد ماهوی اظهارنظر کند. اولین بار، در قضیۀ قرار بازداشت یرودیا در دعوای میان کنگو علیه بلژیک در سال 2002 و بار دیگر، در قضیۀ مصونیت‌های صلاحیتی دعوای میان آلمان علیه ایتالیا در سال 2012. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که آیا تفکیک میان قواعد شکلی مصونیت و قواعد ماهوی آمره به‌ترتیبی که دیوان در آرای مزبور اعلام کرده است، مبنای حقوقی دارد یا اقدام دیوان را می‌توان به لحاظ حقوقی به چالش کشید. به‌طور کلی رویکرد دیوان در استفاده از این تفکیک، می‌تواند نتایج ناگواری چون نزول شأن قاعدۀ آمره و بی‌کیفرمانی مرتکبان و شدیدترین جنایات بین‌المللی را در پی داشته باشد. ازاین‌رو دیوان باید در به‌کارگیری چنین استدلالی محتاط‌تر عمل می‌کرد.