زمینه‌‌های شکل‌گیری دست‌فروشی در شهر رشت

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران،

2 دانشیار دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکترای جامعه‌‌شناسی، پردیس البرز، دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijsp.2020.77490
چکیده

دست‌فروشی، ازجمله فعالیت‌های متداول و دیرینه‌‌ای محسوب می‌‌شود که به صور گوناگون در زیست شهری به وقوع می‌‌پیوندد؛ براین‌اساس، می‌‌توان دست‌فروشی را پدیده‌‌ای اثرگذار در مدیریت شهری تلقی کرد. این پژوهش، با هدف شناسایی زمینه‌‌های مختلف بروز دست‌‌فروشی در شهر رشت انجام شده است؛ ازاین‌رو، تلاش شده است با اتخاذ روش تحقیق کیفی، تجربۀ زیستۀ گروه‌‌های درگیر با دست‌فروشی ارائه شود که عمدتاً شامل دست‌فروش‌ها،خریداران و مدیران و مأموران شهری‌اند. بدین‌منظور با استفاده از نمونه‌‌گیری هدفمند و انجام 31 مصاحبه و بهره‌گرفتن از شیوۀ تحلیل تماتیک، مفاهیم مهم طبقه‌‌بندی شده‌‌اند. نتایج یافته‌‌های این پژوهش نشان می‌‌دهد که زمینه‌‌های شکل‌‌گیری دست‌فروشی تحت تأثیر مؤلفه‌‌های گوناگونی است که می‌توان آنها را در سه دسته زمینه‌‌های ایجادکننده، ترغیب‌کننده و تشدیدکننده‌‌ قرار داد. این زمینه‌‌ها به نحوی باهم پیوند خورده‌‌اند که باعث می‌‌شود دست‌فروشی در حیات شهری پیامدهای متناقض مثبت یا مخربی را در بر داشته باشد، به‌طوری‌که تحت شرایط گوناگون فردی و اجتماعی، وقوع این پدیده در سطح جامعه را محتمل می‌‌سازند و ازسوی‌دیگر با داشتن تأمین نیازها یا منافع افراد انگیزۀ اقدام بدان فعالیت را بیشتر می‌‌نمایند و درنهایت، با تداوم‌بخشی به دست‌فروشی بروز آن در سطح جامعه تشدید می‌‌شود.