بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه

نویسندگان

1 دانشیار فلسفه و کلام اسلامی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق×.(نویسنده مسئول)

doi
چکیده

کرامت انسان به معنای توجه به شأن و جایگاه وی از قبیل برخورداری از خلافت الهی، حق انتخاب گری و دیگر حقوق مادی و معنوی است. کرامت انسان واژه‌ای است که همه بر آن تأکید می­ورزند و انسان را بزرگ می‌شمارند و برای آن جایگاه سترگی در نظر می­‌گیرند. اما برخی در این نگرش گرفتار افراط و تفریط می­‌شوند و این می‌تواند حقیقت و جایگاه کرامت در انسان را مورد تشکیک قرار دهد. از این رو، این پرسش مطرح می‌گردد که حقیقت کرامت انسانی از نگاه امام­ علی علیه السلام چیست و چگونه قابل تحقق است؟ پاسخ احتمالی آن است که استعدادهای بالقوه در انسان و تفاوت ذاتی آن با دیگر موجودات، موجب تحقق کرامت هستی شناختی است و اصل کمال طلبی و سعادت جویی انسان نیز می‌تواند معیار کرامت استحصالی تلقی گردد. این مقاله توانسته است با ابزار کتابخانه‌ای و روش توصیفی تحلیلی پرسش یادشده را از نگاه امام علی علیه السلام و با تأکید بر نهج­ البلاغه پاسخ دهد و به این نکته اشاره نماید که انسان با برخورداری از اختیار، مسجود ملائکه قرارگرفتن و استعداد خلیفه اللهی از کرامت هستی شناختی برخوردار است و از حیث کمال‌خواهی و سعادت‌جویی و به فعلیت رساندن ظرفیت‌های بالقوه دارای کرامت ارزش ­شناختی می‌شود.