فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شیل­های سیاه محدوده معدن متروکه آنتیموان آغ­دره بالا واقع در شمال‌باختر تکاب، دارای غلظت­های بالایی از عناصر بالقوه سمناک به‌ویژه آرسنیک ( ppm 11883- 4403)، آنتیموان ( ppm 1022- 405) و جیوه ( ppm 58 - 30) هستند. محاسبه ضریب غنی­شدگی عناصر نشان داده است که در طول هــوازدگی بعضـی عناصـر مانند As ، Sb ، Hg ، Zn ، U ، Sr ، Ni ، V ، Co ، Cu ، Mo ، Ni و Zr دچار تهی‌شدگی و عناصری همچون Pb ، Th ، Ga ، Rb و Ta دچار غنی‌شدگی شده­اند. نتایج محاسبات موازنه جرم نیز نشان داده است که بالاترین میزان آزاد شدن عناصر به ترتیب به Cd ، Zn ، U ، Sr ، Ni ، V ، Cu ، As ، Mo ، Tl ، Zr ، Hg و Sb تعلق دارد. با توجه به میانگین غلظت عناصر بالقوه سمناک در سنگ­های غیرهوازده (سالم) و تناژ محاسبه‌شدة رخنمون­های­ شیل­ سیاه، بیشترین مقدار وزنی آزاد شده عناصر به ترتیب به As ، Sb ، Sr ، Zn ، Ni ، V ، Zr ، Cu ، U و Hg تعلق دارد. با توجه به بررسی­های انجام شده، می­توان نتیجه گرفت که شیل­های­ سیاه هوازده در محدوده معدن متروکه آنتیموان آغ­دره بالا، نقش اساسی در ایجاد آلودگی زمین­زاد در محیط­های پایین­دست داشته­اند.