ویژگیهای شخصیتی فرادستان و مدیریت چرخههای ادراکی ـ رفتاری عدالت در سازمان (مبتنی بر نهجالبلاغه)
نویسندگان
1 دکتری، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jhrs.2023.352305.1959چکیده
زمینه و هدف: ادراک عدالت مفهومی است تجمعی، برآمده از کنشهای اجتماعی که در قالب چرخههای ادراکی ـ رفتاری بین کنشگران اجتماعی در گذر زمان تعریف و بازتعریف میشود. این چرخههای ادراکی ـ رفتاری بین فرادست و فرودست در سازمانها، ادراکات و بهتبع آن، رفتارهای هر دو سوی رابطه را در چرخهای نامتناهی متأثر میسازد. با توجه به کمتر بودن فرادستان و در مرکز قرار گرفتن آنها در تعاملات سازمانی، بهترین نقطه مداخله برای مدیریت این چرخهها، ادراکات فرادستان و بهتبع آن، رفتار متأثر از این ادراک است. هدف این پژوهش، شناسایی ویژگیهای شخصیتیای است که بر ادراک عدالت در رهبران و در ادامه رفتار آنها تأثیرگذار است. روش: این پژوهش از نظر نتیجه بنیادی، از نظر هدف اکتشافی و از نظر روش کیفی است و با رویکرد استقرایی صورت گرفته است. دادهها بهروش کتابخانهای و بر اساس تحلیل مضمون بر متن نهجالبلاغه جمعآوری شده است. بدین منظور کل متن نهجالبلاغه، بهعنوان مجموعهای مدون و شناختهشده از بیانات امام علی (ع) با هدف تعیینشده بارها مطالعه شد و پس از گزینش بخشهای مرتبط با هدف پژوهش، کدگذاریها انجام گرفت. در ادامه با استفاده از ابزار شبکه مضامین و تحلیل مقایسهای، کدها پیرایش و در چند مرحله دستهبندی و خلاصه شدند. اعتبار یافتهها با استفاده از ضریب هولستی (92 درصد) و پنل خبرگان به تأیید رسید. اجماع در خصوص دستهبندی کدها با شیوه دلفی انجام شد. یافتهها: دستیابی به دو مجموعه کد، یافتههای این پژوهش است. یک مجموعه، 25 کد رابط را دربرمیگیرد که به چگونگی ارتباط ویژگیهای شخصیتی و رفتاری با اعتقادها، ارزشها و باورها اشاره میکند و مجموعه دیگر، 505 شناسه (کد) پایه احصاشده را شامل میشود که در قالب دو مضمون سازماندهنده اصلی با عنوان بزرگواریوکرامت و استواریوصلابت دستهبندی شدند. مضمون بزرگواریوکرامت، خود سه مضمون سازماندهنده فرعی را پوشش میدهد که عبارتاند از: احترام به دیگران، لطف و مهربانی و بزرگمنشی. مضمون سازماندهنده اصلی استواریوصلابت، نیز سه مضمون سازماندهنده فرعی را دربرمیگیرد: خودکنترلی، بصیرت و ثبات شخصیت. این یافتهها گویای سبک خاصی از رهبری است که از طریق دو مجموعه ویژگیِ ذیلِ بزرگواریوکرامت و استواریوصلابت متوازن میشود.
