تأثیر تمرینات مقاومتی و استقامتی بر سطوح تری‌گلیسرید، کلسترول و آپولیپوپروتئین A-1 در زنان مبتلا به دیابت نوع ۲: یک کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه مخقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشیار گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دانشیار گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 استادیار گروه قلب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران

doi
10.22089/spj.2026.18822.2421
چکیده

هدف: دیابت نوع ۲ در زنان میانسال شایع است و باعث اختلال در استفاده انسولین، افزایش قندخون و مشکلات لیپیدی می‌شود. تغییرات هورمونی یائسگی، چاقی و کم‌تحرکی ریسک ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند. این مطالعه کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده با هدف مقایسه تأثیر هشت هفته تمرینات مقاومتی و استقامتی بر سطوح تری‌گلیسرید، کلسترول تام و آپولیپوپروتئین A-1 در زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام شد. مواد و روش‫ها: شصت زن مبتلا به دیابت نوع ۲ با میانگین سنی 63/7 ±87/50 سال به طور تصادفی در سه گروه (هر گروه ۲۰ نفر) شامل تمرین مقاومتی، استقامتی و کنترل تقسیم شدند. معیارهای ورود آزمودنی‌ها به پژوهش شامل نداشتن سابقه بیماری قلبی‌عروقی، نداشتن فعالیت بدنی منظم و مصرف داروی مشابه برای کنترل دیابت بود. گروه‌های مداخله تحت برنامه‌های تمرینی ساختاریافته، سه جلسه در هفته به مدت هشت هفته قرار گرفتند. شاخص‌های متابولیک شامل قندخون ناشتا، شاخص توده بدنی، تری‌گلیسرید، کلسترول تام و آپولیپوپروتئین A-1 در ابتدا و پایان مطالعه اندازه‌گیری شدند. یافته‫ها: در هر دو گروه تمرین مقاومتی و استقامتی به طور معنا‌داری قندخون ناشتا (01/0=P)، شاخص توده بدنی (03/0=P) و تری‌گلیسرید (03/0=P) در مقایسه با گروه کنترل کاهش یافت، اما تغییر معنا‌داری در کلسترول تام و آپولیپوپروتئین A-1 مشاهده نشد (05/0<P). همچنین بین اثربخشی دو نوع تمرین در بهبود شاخص‌های بررسی‌شده تفاوت معنا‌داری وجود نداشت. نتیجه‫گیری: تمرینات مقاومتی و استقامتی طی هشت هفته به طور چشمگیری شاخص‌های متابولیک مهمی مانند قندخون ناشتا، شاخص توده بدنی و تری‌گلیسرید را در زنان میان‌سال مبتلا به دیابت نوع ۲ بهبود می‌بخشند. این نتایج نشان‌دهنده کارایی هر دو نوع تمرین در کنترل بهتر قندخون و بهبود ترکیب بدن است و می‌تواند به‌عنوان بخشی از درمان‌های غیردارویی به کار رود؛ با این حال، برای بررسی دقیق‌تر اثرات بر سایر شاخص‌های لیپیدی مثل آپولیپوپروتئین A-1، انجام مطالعات طولانی‌تر با نمونه‌های بزرگ‌تر توصیه می‌شود.