مسمومیت دارویی عمدی بهمثابه خودکشی: زمینهها و پیامدهای اجتماعی
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده علوماجتماعی دانشگاه علامهطباطبائی
2 استادیار دانشکده علوماجتماعیدانشگاه علامهطباطبائی؛
3 کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی دانشگاه علامهطباطبائی
doi
10.22059/ijsp.2020.76174چکیده
مطالعۀ حاضر باهدف بررسی زمینهها و پیامدهای اجتماعی مسمومیتهای دارویی عمدی در بین جوانان شهر پاکدشت انجامگرفته است. روش تحقق کیفی و تجزیهوتحلیل دادهها با روش دادهبنیاد (اشتراوس و کوربین) انجام گرفت. نمونهگیری مبتنی بر نمونهگیری هدفمند و نظری است. فرایند اشباع نظری با مصاحبۀ عمیق با 27 نفر از جوانان با تجربۀ مسمومیت دارویی عمدی مراجعهکننده به بیمارستان شهدای پاکدشت انجام شده است. براساس یافتههای پژوهش، پدیدۀ محوری «ضعف هویت اثرگذار» است که ناشی از «حس رها ودگی، ضعف مرجعیّت اجتماعی و حس فرودستی اجتماعی» است. زمینههای اجتماعی پدیدآورندۀ این پدیدۀ محوری در دو بعد، کلان و بین فردی، استخراج شده است. در بعد کلان، این زمینهها عبارتاند از: «ضعف در انسجامبخشی زمانی، فقر نسلی، پسزدگی اجتماعی». در سطح بین فردی، زمینههای اجتماعی شامل «کششهای گروهی، میل جنسی تحققنیافته، مرزهای خانوادگی ناپایدار و روابط نارس» هستند. برای پیامدهای اجتماعی، 19 مفهوم پایه استخراج شد که درنهایت، در قالب سه مقولۀ اصلی «تفکر انتقامی و جبرانی»، «گسست در سلامت اجتماعی» و «انگ و داغ اعتبار اجتماعی» سازماندهی شدند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که جوانان پاکدشت در ساخت اجتماعی موجود انسجام و انطباق لازم را کسب نمیکنند. این وضعیت ابتدا «یافتن معنا در جامعه، دوم حس داشتن یک تجربۀ مشترک با دیگران، سوم کارآمدی اجتماعی و عاملیت و درنهایت، حمایت اجتماعی» آنها را مختل ساخته است.