نشانههای زمینریختی زمینساخت فعال حوضه رودخانه کرج در دامنه جنوبی البرز مرکزی، شمال ایران
نویسندگان
1
2
3
4 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22071/gsj.2010.55438چکیده
در این مقاله به بررسی زمین ساخت فعال نسبی حوضه کرج بر اساس شاخص های زمین ریختی پرداخته شده است. این شاخص ها عبارتند از: شاخص طول- شیب رودخانه (SL )، عدم تقارن حوضه زهکشی (Af) ، انتگرال فرازسنجی (Hi )، نسبت عرض کف دره به ارتفاع آن (Vf) ، شکل حوضه زهکشی (Bs) و پیچ و خم پیشانی کوه (Smf) . نتایج بررسی این ویژگی ها با هم به عنوان شاخص زمین ساخت فعال نسبی (Iat) محاسبه شد و به چهار رده شامل مناطق خیلی فعال تا مناطق با فعالیت کم، تقسیم بندی شد. ناحیه مورد بررسی در دامنه جنوبی البرز مرکزی در شمال ایران، یک مکان مناسب برای بررسی زمین ساخت فعال نسبی است. بررسی های اخیر نشان می دهد که نو زمین ساخت، نقش مهمی در تکامل زمین ریختی این بخش از البرز دارد. شواهد زمین ریختی، بالاآمدگی مختلفی را در گذشته زمین شناسی ناحیه، نشان می دهند. رده های بالای Iat (فعالیت کم زمین ساختی) بیشتر در جنوب و بخش مرکزی حوضه زهکشی کرج به دست آمد، درحالی که بقیه ناحیه دارای رده های متوسط تا بالای فعالیت است. اطراف دریاچه امیرکبیر، بیشترین میزان زمین ساخت فعال نسبی را نشان می دهد. پراکندگی این شاخص نواحی مربوط به فعالیت گسل های مختلف و نرخ های نسبی زمین ساخت فعال را مشخص می سازد. بیش از نیمی از مساحت کل ناحیه مورد مطالعه در رده های یک و دو، یعنی با فعالیت خیلی بالا و بالا، قرار دارد. محیط های با نرخ های بالاتر فعالیت، شاخص Iat بزرگتری دارند. شاخص تقارن توپوگرافیکی عرض حوضه (T) ، همچنین در ناحیه مورد مطالعه محاسبه شد. نتیجه اندازه گیری این شاخص در حوضه کرج و زیرحوضه های آن به شکل نقشه ای از بردارهای T تهیه شد. پس از مقایسه مقادیر این شاخص با نقشه رده بندی زمین ساخت فعال نسبی، تطبیق نواحی رده بالا با پهنه های دارای مقادیر بالای عدم تقارن تأیید شد.