طراحی مدل بهینهسازی مکانیابی اسکان اضطراری در شرایط بحرانی (منطقه موردمطالعه: منطقه 2 کلانشهر تبریز)
نویسندگان
1 استاد جفرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد آب و هواشناسی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 کارشناسی ارشد جفرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4 کارشناسی جفرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22108/sppl.2025.143154.1812چکیده
طرح مسئله: باتوجهبه افزایش وقوع بحرانهای طبیعی و انسانی، تأمین اسکان اضطراری برای جمعیتهای آسیبدیده یکی از چالشهای مهم مدیریت شهری است. فقدان معیارهای دقیق و مدلهای جامع برای انتخاب مکانهای مناسب به کاهش کارایی، افزایش آسیبپذیری و ناتوانی در پاسخگویی به نیازهای فوری در شرایط بحرانی منجر میشود. هدف پژوهش: در این راستا پژوهش حاضر بهطور کامل این عوامل را تجزیهوتحلیل میکند و چارچوبی جامع برای به دست آوردن بینش دربارۀ پیچیدگیهای مرتبط با یافتن اسکان اضطراری ارائه میدهد. روش پژوهش: این تحقیق شامل بررسی جامع مطالعات قبلی دربارۀ اسکان اضطراری با استفاده از روش تحقیق کتابخانهای بود. به دنبال آن، پرسشنامهای طراحی شد تا اهمیت پارامترهای مختلف را در شناسایی مکانهای مناسب برای اسکان اضطراری اندازهگیری کند. سپس پاسخهای پرسشنامه با استفاده از تحلیل سلسلهمراتبی[1] (AHP)، با ورودی 30 نفر از متخصصان تجزیهوتحلیل شد. متعاقباً، یک مدل مفهومی و یک چارچوب ریاضی برای ایجاد رابطه بین پارامترها و معیارهای مختلف با در نظر گرفتن ضریب اهمیت نسبی هر پارامتر ایجاد شد. نتایج پژوهش: یافتههای پژوهش نشان میدهد که فضاهای باز از شاخص مطلوبیت بالاتری در مقایسه با مراکز آموزشی برخوردارند. دانشگاه تبریز با شاخص مطلوبیت 068/1 (خیلی خوب)، بوستان شاهگلی با شاخص مطلوبیت 754/0 (خیلی خوب) و شهرک نیرو زمینی با شاخص مطلوبیت 207/0 (ضعیف) از اول تا سوم در اولویت قرار گرفتند؛ علاوهبراین، پس از توزیع جمعیت نیازمند اسکان اضطراری در فضاهای موجود، مشخص شد که قسمت شرقی منطقۀ مطالعهشده با کمبود شدید فضای مناسب برای اسکان اضطراری مواجه است. این امر نیاز به اقدامات مناسب توسعۀ شهری را برای رفع این موضوع نشان میدهد. [1] Analytical Hierarchy Process