صلاحیت مشورتی دیوان بین‌المللی حقوق دریاها: کاوشی در پروندۀ درخواست نظر مشورتی کمیسیون منطقه‌ای شیلات

نویسندگان

1 استادیار حقوق بین‌الملل دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم، قم، جمهوری اسلامی ایران

2 دانشیار حقوق بین‌الملل دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم، قم، جمهوری اسلامی ایران

3 دانش‌آموختۀ دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه قم، قم، جمهوری اسلامی ایران

doi
10.22059/jplsq.2022.342886.3084
چکیده

دیوان بین‌المللی حقوق دریاها، متعاقب درخواست کمیسیون منطقه‌ای شیلات برای صدور نظر مشورتی، این فرصت را جست تا به صلاحیت خود برای صدور چنین نظری بپردازد. جستار حاضر بر آن شده است تا از رهگذر استدلال‌های مطروحه در پروندۀ شمارۀ 21 دیوان بین‌المللی حقوق دریاها، به تحلیل صلاحیت دیوان بین‌المللی حقوق دریاها برای صدور نظر مشورتی در سنجۀ حقوق بین‌الملل بپردازد. روش پژوهش در نوشتار پیش رو، روش توصیفی - تحلیلی است و اطلاعات از طریق تدقیق در منابع کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری شده‌اند. مقالۀ پیش رو ایضاح کرده که دیوان بین‌المللی حقوق دریاها پس از چالش‌های فراوانی که فراروی خود یافته است، با رویکردی کارکردگرایانه و تفسیری تکاملی از مادۀ 21 اساسنامه و مادۀ 138 مجموعه قواعد دیوان، در سال 2015 میلادی حکم داد که دیوان به‌مثابۀ یک کل، می‌تواند نظر مشورتی صادر کند و این صلاحیت، منحصر به شعبۀ دعاوی بستر دریا نیست. این نظر مشورتی (پروندۀ شمارۀ 21)، راه را هموار ساخته است تا هر دولت یا سازمان بین‌المللی بتواند در حیطۀ موضوعات مربوط به دریاها از کل دیوان با تمام شعبی که دارد، درخواست نظر مشورتی کند. چنین درخواستی منوط به آن است که رضایت پیشینی یا پسینی خود را به‌نحوی از انحا اعلام کرده باشد؛ مهمی که به حق، می‌تواند راهکاری نو برای مرجعی از پیش موجود، دانسته شود و برود تا به توسعۀ تدریجی و وحدت مقرره‌ای در این زمینه از حقوق بین‌الملل بینجامد.