الگوی سیستمی اخلاق حرفه‌ای در آموزش عالی (تحقیق کیفی)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استاد گروه پرستاری داخلی و جراحی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پژشکی شهید بهشتی، تهران، ایران (نویسنده مسؤول)

doi
10.22037/bioeth.v3i10.13816
چکیده

اخلاق در آموزش عالی مفهومی چند بعدی است و منشاء اثر بخشی در آن می‌باشد، به همین دلیل مورد توجه بسیاری از دانشگاه‌ها قرار گرفته است. تنوع تحقیقات در زمینه اخلاق حرفه‌ای پژوهشگران و مسؤولین را با متغیرها و ابعاد بسیاری در این خصوص مواجه کرده، ولي به ندرت ديدگاه‌ها و تجارب کارکنان در مورد عوامل اثرگذار بر اخلاق حرفه‌ای مورد بررسي و توصیف قرار گرفته است. لذا انجام پژوهشی که با نگرشی جامع مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای، متغیرها و روابط آنها را روشن نماید ضروری به نظر می‌رسد. مقاله حاضر در دو بخش به این مهم می‌پردازد: بخش اول به تبیین مؤلفه‌های مؤثر در اخلاق حرفه‌ای بر اساس تجارب، ديدگاه‌ها و ادراکات اطلاع‌رسان‌های تاثیرگذار اختصاص دارد و بخش دوم با بهره‌گیری از مدل سیستمی، رابطه بین متغیرهای ارائه شده در نظام آموزش عالی را نشان می‌دهد. این پژوهش به روش کیفی گرندد تئوری[i] در دانشگاه‌های شهید باهنر، علوم پزشکی، پیام نور و آزاد کرمان انجام شده است.روش اجرا: در اين پژوهش به تحليل محتواي مصاحبه‌هاي 37 اطلاع‌رسان تأثیرگذار که به شکل تئوریک[ii] و مورد مصاحبه عميق نيمه‌ساختاري قرار گرفتند پرداخته شد. تحليل داده‌ها از طريق درون مايه‌اي و مقایسه مداوم همزمان با جمع‌آوری داده‌ها انجام گرفت و پس از غوطه‌وري و تحليل داده‌ها حدود 395 کد اوليه استخراج و نهایتاً تعامل نمادین بین عوامل مشخص شد.يافته‌ها: يافته‌هاي اين مطالعه مؤيد وجود 5 درون مايه سايه‌باني شامل: 1- عوامل اخلاق فردي (استانداردهای اخلاق فردی، اعتقاد قلبی، خودکنترلی و وجدان) 2- عوامل مديريتي (نقش الگویی مدیران، رفتار خیرخواهانه و مشارکت در تصمیم‌گیری) 3- عوامل سازماني (گزینش و بکارگیری، برنامه‌های راهبردی اخلاق و فرهنگ سازمانی) 4- عوامل اخلاق شغلی (اخلاق آموزشی، اخلاق پژوهشی و اخلاق ارتباطی) 5- عوامل فرا سازمانی (فرهنگ، شرایط سیاسی، اعتماد عمومی و شرایط اقتصادی) و 17 درون مايه فرعي بود و در آخر روابط بین متغیرها از طریق مدل سیستمی که فرایند اخلاق حرفه‌ای را تحت تأثیر قرار می‌دهد نشان داده شد.نتيجه‌گيري: نتايج اين تحقيق عوامل مؤثر بر اخلاق حرفه‌ای در آموزش عالی را مشخص مي‌نمايد. نکته قابل توجه اينکه مشارکت کنندگان تأکید زيادي بر درون مايه‌هاي فردی مانند وجدان کاری و نظارت الهی داشتند. همچنین مشخص شد توجه به عوامل راهبردی، نهادینه سازی و اعتماد عمومی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.پی‌نوشت‌ها[i]. Grounded theory2.Theoretical