نقد و بررسی اصول حاکم بر اخلاق زیست‌ فناوري معاصر

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و مدیر مرکز اخلاق و تربیت و عضو انجمن بین‌المللی اخلاق زیستی اسلامی (نویسنده مسؤول)

doi
10.22037/bioeth.v1i2.14012
چکیده

تحولات زیست فناوری در عصر حاضر، بستر ساز بروز چالش­هایی اخلاقی است که پاسخ به آن­ها در جلوه پارادایم رایج در بررسی‌های اخلاقی زیست‌فناوری و مؤلفه‌های هنجاری آن نمایان شده است. با این وجود سنجش اصول چهارگانه حاکم بر اخلاق زیست‌فناوری معاصر و مشاهده عدم هماهنگی و انسجام لازم میان آن‌ها، حاکی از واگرایی و ناکارآمدی نظریه رایج در اخلاق زیست فناوری از ناحیه قواعد و اصول خود می‌باشد. همچنین ابتنای این اصول بر مبانی اومانیسم، فردگرایی، آموزه‌های لیبرالی، تقدم حق بر خیر و قراردادگرایی، اخلاق زیست‌فناوری را به سوی تخریب محیط زیست و ذخایر ژنتیک انسانی، خود بزرگ‌بینی لجام‌گسیخته در انسان و نسبیت‌انگاری در ارزش‌ها سوق می‌دهد و در جریان غلبه مؤلفه‌های مصلحت‌گرا و لذت‌گرای افراطی بر عقلانیت ارزشی در نظریه رایج، شاهد تقلیل‌گرایی آشکار در تلقی از عدالت و سود و زیان هستیم. لذا جهت حل این مشکل باید در مسایل پیچیده و کاملاً حیاتی اخلاق زیست‌فناوری، اصولی منسجم و هماهنگ برآمده از تفکر توحیدی و با تأکید بر معنویت قدسی تدوین شود تا اخلاق زیست‌فناوری بر شالوده‌های چنین اصولی استوار گشته و در پرتو آن اسب سرکش و پرقدرت فناوری نوظهور زیستی با لگام حکمت عملی برآمده از ارزش‌های متعالی انسانی مهار شود.