تحولات حقوق بشر و بشردوستانۀ ناشی از تأثیر چندپارگی حقوق بین‌الملل بر مفهوم تروریسم

نویسندگان

1 دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه علوم و تحقیقات، قم، ایران

2 استادیار گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه علوم و تحقیقات، قم، ایران

doi
10.22059/jplsq.2021.307614.2513
چکیده

رویکرد مراجع متعدد تصمیم‌سازی بین‌المللی، به تحولاتی در موضوع تروریسم در خصوص مفهوم و گستره، نسبت آن با حقوق مخاصمات مسلحانه و نیز نسبت آن با حقوق بشر منجر شده است. این مراجع برای تعریف تروریسم گام‌های مهمی برداشته‌اند. از جمله شورای امنیت برای نخستین بار تروریسم را تعریف کرده و امکان توسل به‌ حق دفاع مشروع علیه فعالیت‌های تروریستی را تأیید کرده است. رویکرد شورا در مقایسه با رویکرد دیوان بین‌المللی دادگستری بسیار پیش‌روتر به‌نظر می‌رسد. این شورا برخلاف دیوان بین‌المللی دادگستری نقش تقنینی برای خود قائل شده که در رویۀ حقوق بین‌الملل و سازمان ملل متحد بی‌سابقه است. دربارۀ لزوم رعایت حقوق بشر متهمان تروریسم نیز، آرا و قطعنامه‌های مراجع متعدد تصریح می‌کنند که دولت‌های عضو نمی‌توانند به نام مبارزه با تروریسم هر اقدامی را که مناسب می‌بینند، به‌کار گیرند. موارد یادشده نشان می‌دهند که تأثیر تعدد مراجع بین‌المللی همچون دادگاه‌های روآندا و یوگسلاوی و نیز مراجع منطقه‌ای همچون دیوان‌های اروپایی و آمریکایی حقوق بشر بر مفهوم تروریسم، در راستای استانداردهای حقوق بشر، تأثیری مثبت تلقی می‌شود.