نگاهی تطبیقی بر قضاوت زن در فقه مذاهب و خطا نبودن فهمِ دیدگاه احناف بر جواز
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری
2 هیئت علمی
3 استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب
4 هیئت علمی
doi
10.22034/fiqh.2026.541913.1294چکیده
قضاوت و دادرسی زن در میان همه مذاهب فقهی از حساسیت زیادی برخوردار است و به شدت مورد اختلاف واقع شده است. اکثر فقهای امامیه و فقهای مالکیه، شافعیه و حنابله، احراز منصب قضاوت توسط زن را ممنوع میدانند و مشهور فقهای حنفیه و برخی فقیهان امامیه، بر تصدی قضاوت زنان در غیر حدود و قصاص، صحّه گذاشته اند. با این وجود، برخی پژوهشگران، دیدگاه جواز قضاوت زن توسط احناف را به جهت ناسازگاری با مبانی منع مشارکت زنان، در عرصههای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، از یکسو، و عدم همسویی، فقهای حنفی با دیگر مذاهب اهلسنّت از سوی دیگر، جواز تصدی امر قضاوت در فقه حنفیها را، خطای در فهم دیگران از محتوای فقهی احناف تلقی کرده اند، و نسبت دادن خطای در فهم، این سؤال را خلق کرده که: دیدگاه حنفیها در واقع، بر منع تصدی زنان در امر قضاوت است یا بر جواز آن؟ یافتههای پژوهش، مبتنی بر روش توصیف و تحلیل، نشان داد که تحلیل خطای در فهم، با متون صریح حنفیه، و شواهد بسیار دیگر، سازگار نیست و دیدگاه فقهای حنفی بر جواز قضاوت زنان در امور غیر حدود و قصاص است.