مقایسۀ روش فقهیِ درون‌مذهبی و فرامذهبی در اجتهاد

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی،قم،ایران

doi
10.22034/fiqh.2025.537057.1293
چکیده

هدف این پژوهش، تبیین ویژگی‌های روش فقهی فرامذهبی و درون‌مذهبی، همراه با بیان تفاوت‌ها و ادلۀ ترجیح هر یک بر دیگری است. پرسش اصلی بدین‌گونه مطرح می‌شود: این دو روش چه ویژگی‌هایی دارند و چه تفاوت‌ها و ترجیحاتی میان آن‌ها وجود دارد؟ در این اثر تلاش شده است تا ویژگی‌های روش فقهی درون‌مذهبی و مقارن تبیین شود؛ همچنین تفاوت‌های موجود میان این دو روش تحلیل و بررسی گردد و در نهایت ادلۀ ترجیح یکی بر دیگری ارائه شود. تفاوت‌های میان این دو روش فقهی عبارت است از: لزوم یا عدم لزوم مراجعه به دیدگاه‌های دیگرمذاهب در مقام فهم روایات؛ لزوم یا عدم لزوم مراجعه به این دیدگاه‌ها در مقام ترجیح روایات متعارض؛ لزوم یا عدم لزوم استفاده از منابع دیگرمذاهب در مقام احراز اعتبار صدور روایت و در مقام بررسی جهت صدور متن مقدس برای کشف حکم شرعی فرازمانی و فرامکانی؛ و نیز لزوم یا عدم لزوم توجه به تقریرهای دیگرمذاهب از ادله. در نهایت، ادلۀ ترجیح روش فرامذهبی بر روش درون‌مذهبی بررسی می‌شود.