مطالعه تطبیقی اثبات زوجیت از طریق اقرار از منظر مذاهب فقهی
نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
doi
10.22034/fiqh.2024.466897.1217چکیده
از ادله اثباتی در نظام حقوقی اسلام «اقرار» است و با توجه به اهمیت ازدواج در این نظام حقوقی، سؤال اصلی پژوهش این است که دیدگاه مذاهب اسلامی در رابطه با قدرت اثباتی اقرار در اثبات اصل نکاح از چه کیفیتی برخوردار است؟ آیا اقرار به نحو مطلق، توانایی اثبات دارد یا اینکه توانایی اثبات آن مقّید به ظروفی خاص است که در صورت فراهم بودن آنها، قدرت اثباتی دارد؟ پژوهش کنونی که به شیوهی توصیفی – تحلیلی و با هدف تطبیق و مقایسهی دیدگاههای مختلف فقهی صورت گرفته، نشان میدهد که توانایی اثباتی اقرار بر نکاح همراه با تصدیق طرف مقابل، از نظر فقیهان امامیه، حنفیه و حنابله و زیدیه و شافعیه (قول جدید) مطلق است و نیازی به سایر ادله نیست اما از دیدگاه فقیهان مالکی، قدرت اثباتی اقرار مقیّد به این است که زوجین، در غیر وطن خودشان باشند، اما اگر در وطن خودشان باشند، اقرار، راه اثبات نیست بلکه نیاز به سایر ادله است. اجرای دیدگاه فقیهان مالکی در برخی موارد میتواند به تعطیلی استیفای حق، منجر شود اما دیدگاه دیگر که پشتوانه آن شیوهی عملی عقلای عالم است، از استحکام فقهی برخوردار میباشد. همچنین با توجه به این که اصل 12 قانون اساسی، مذاهب اسلامی را در احوال شخصیه از جمله نکاح تابع فقه خود میداند و عمل طبق فقه آنان را در دادگاههای ایران رسمیت داده لذا تبیین دیدگاه مذاهب در این مسأله، میتواند مفید باشد.