فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانسار آهن پنج‌کوه در50 کیلومتری جنوب خاور شهرستان دامغان واقع شده است. سنگهای آتشفشانی و آذرآواری ائوسن با ترکیب آندزیت – تراکیت، میزبان اصلی کانسار هستند. تزریق توده نفوذی با ترکیب اولیه مونزونیت کوارتزدار در بخش مرکز و جنوب این محدوده به درون توالی رسوبی ـ آتشفشانی فوق سبب اسکارن زایی و به وجود آمدن کانسار آهن پنج کوه شده است. پیروکسن، اپیدوت و آمفیبول مهم‌ترین کانیهای باطله و مگنتیت (و هماتیت)، پیریت، کلکوپیریت، مالاکیت و آزوریت اجزای کانه این کانسار را تشکیل می‌دهند. دگرسانی گسترده سدیمی- کلسیمی که با حضور کانیهای آلبیت، اسکاپولیت، و کانیهای غنی از Ca و Mg (دیوپسید) مشخص می‌شود، دگرسانی پتاسیمی با گسترش محدودتر که منجر به تشکیل ارتوکلاز و بیوتیت شده است، حضور گسترده مگنتیت همراه با مقادیر فرعی پیریت و کلکوپیریت، و تشکیل مالاکیت و آزوریت در سنگهای آتشفشانی میزبان، از مشخصات مهم کانی‌سازی در این ناحیه می‌باشند. همچنین بررسیهای ژئوشیمیایی نشان می‌دهند که توده آذرین پنج‌کوه دارای مقدار بالایی  Sc, V ,Ni, SiO 2 , MgO  و مقادیر پایین‌تری از K 2 O و نسبت Rb/Sr است، ویژگیهای متاآلومین و شرایط محیطهای اکسیدی را به نمایش می‌گذارند. این مشخصات نشان می‌دهند که تشکیل نهشته موجود با کانسارهای اسکارنی همخوانی داشته و سیالهای متاسوماتیسم کننده، عامل اصلی تشکیل آن بوده‌اند. افزون بر این، مقایسه ترکیب میانگین عناصر اصلی و جزئی نفوذی پنج‌کوه با ترکیب میانگین توده‌های نفوذی همراه با دیگر اسکارنهای مختلف دنیا، نشانگر این است که کانسار آهن پنج‌کوه  تا حدی ویژگیهای اسکارنهای طلا و مس را نیز نشان می‌دهد و لذا پی‌جویی این عناصر مهم در برنامه‌های اکتشافی آینده پیشنهاد می‌‌شود .