کانی شناسی و پی جویی مقدماتی کانیهای سنگین رسوبات آبرفتی رودخانة کرخه در استان خوزستان
نویسندگان
1
2 دانشگاه شهرکرد
doi
چکیده
این مطالعه در رسوبات آبرفتی رودخانه کرخه که متأثر از حوضه آبریز وسیع آن می باشد، به جهت شناخت الگوی حاکم بر پراکندگی و فراوانی کانیهای سنگین موجود در آن انجام گرفته است. نتایج حاصل تحت آنالیزهای آماری تک متغیره، واریانس و ضرایب همبستگی قرار گرفتند. مطالعه و بررسی بر روی 100 نمونة برداشت شده از رسوبات جدید رودخانهای و پادگانههای قدیمی به روش مایعات سنگین (بروموفرم) ، برای بیش از 30 کانی انجام پذیرفت. بطور کلی حجم باقی ماندة کانیهای سنگین در ناحیة مورد مطالعه کم و ناچیز بوده ولیکن در این حجم کم کانیهای متنوعی مطالعه و بررسی شدهاند که در نوع خود جالب توجه میباشد. بیشترین حجم اندازه گیری شده نمونه پس از تغلیظ cc 25 بوده و نسبت به حجم کل نمونه ، که cc 5000 میباشد ناچیز است . پنج نمونه انتخابی برای شناسایی کانیهای مجهول و تأیید مشاهدات کانی شناسی میکروسکوپی تحت آنالیز XRD قرار گرفتند. همچنین 7 نمونه نیز به منظور انطباق عنصری با مناطق امید بخش تحت آنالیز NAA قرار گرفتند. با توجه به آنالیز واریانس و مطالعات کانی شناسی معلوم گشت که اکثر کانیهای سنگین موجود در رسوبات کرخه از بیش از سه جامعة سنگی مختلف منشأ گرفتهاند که عمدتاً در مناطق بالادست حوضه آبریز و در زون سنندج – سیرجان واقع میباشند. با توجه به محاسبات انجام گرفته بر روی کانیهای سنگین شناخته شده، مشخص گردید که درصد کل کانیهای سنگین روشن (زیرکن، روتیل، گارنت و تورمالین) در رسوبات کرخه بیش از 5% و وزن کل آنها در یک تن رسوب 63285/86 گرم میباشد و درصد کل کانیهای تیره (مگنتیت، هماتیت، کرومیت و ایلمنیت) بیش از 6% و وزن کل آنها در یک تن رسوب 7474/84 گرم میباشد. با توجه به روش پیشنهادی (Rose & Webb , 1979 ) سه نقطه به عنوان مناطق امید بخش برای کانیهای گارنت، زیرکن، ایلمنیت و روتیل پیشنهاد گردید که مطالعات دقیقتری را طلب مینماید. ضرائب همبستگی نشان میدهد که در تمامی نقاط مورد مطالعه کانی زیرکن و روتیل رابطه بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند بطوریکه تمام نقاط امید بخش معرفی شده برای دو کانی مقادیر مشابهی را نشان میدهد. ناهنجاریهای ایلمنیت، گارنت و تا حدودی طلا نیز بر روی این سه نقطه امید بخش متمرکز گردیدهاند.