فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این نوشتار جمع‌بندی داده‌های تکتونوماگمائی ایران است که درآن به موقعیت و حرکات بلوکها در گذشته، به پی‌آمدهای شکسته شدن پوسته اقیانوسی نئوتتیس در کرتاسه بالائی، به ماگماتیسم حاصل از فرارانش پوسته وگوشته قاره‌ای داغ بر روی ورقه‌های افیولیتی سرپانتینیزه و به تداخل دو رژیم تکتونیکی (برای مثال انطباق  زون‌های فرورانش و برخورد بر تیغه‌های حرارتی قدیمی که درگذشته عامل تشکیل ریفت‌های نارس درون قاره‌ای بوده‌اند) توجه شده است. از این جمع‌بندی چنین استنباط می‌شود که اقیانوس نئوتتیس بیش از آنچه که تصور می‌شود دارای وسعت و گسترش  بوده و این  گستردگی  در حدی بوده که پوسته اقیانوسی آن  در مدتی طولانی، ابتدا به علت جبران مقدار تولید شده و سپس به علت حرکت آفریقا به طرف شمال خاور، به زیر ایران مرکزی (و زون سنندج- سیرجان که به گمان در آن زمان یک سری جزایر قوسی بوده)، فرورانش کرده باشد.  انطباق زون‌های فرورانش و برخورد برتیغه‌های حرارتی قدیمی که در مزوزوئیک ریفت‌های درون قاره‌ای بوجود آورده بودند، می توانسته موجب بهم‌خوردگی نظم کلاسیک ماگماتیسم در محیط‌های تکتونیکی نامبرده شده باشد. شکسته شدن پوسته اقیانوسی نئوتتیس در کرتاسه بالائی این امکان را فراهم کرده تا بخش فرو رفته و متوقف شده این پوسته، بطور یکنواخت گرم شده، سبب ولکانیسم شدید وهمزمان ائوسن گردد. این پدیده در سایر دوره‌های ترسیر نیز به صورت خفیف ادامه داشته است. غالب توده‌های پلوتونیک و ساب‌ولکانیک ترسیر ایران با ولکانیسم ائوسن هم ماگما بوده و حاصل تخلیه فشاری مخازن ماگمائی ژرف زیر آتشفشان‌های ائوسن در دوره‌های کوهزائی پیرنئن و استیرین  می‌باشند. همچنین بعضی از فعالیت‌های ماگمائی درون نوارهای افیولیتی در مناطق تصادم قاره‌ای شدید که میلیون‌ها سال پس از فرارانش پوسته اقیانوسی صورت گرفته، نتیجه ذوب بخشی گوشته وپوسته قاره‌ای فرا رانده بر روی ورقه‌های افیولیتی سرپانتینیزه هستند.